سه شنبه بیست و ششم فروردین 1393

با نگاهی دیگر به امر حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست بنگریم...

پرفسور علی یخکشی

در ادوار تاریخ مسوولان کشوری به منابع طبیعی تجدید پذیر و محیط زیست بر حسب شرایط؛ مختلف مینگریستند. در کتاب اوستای زرتشت حفاظت از منابع طبیعی تجدید پذیر ( آب ،خاک ، هوا و جنگل) بسیار مهم و از وظایف دینی بوده است. در اوستا حفاظت از حیوانات نیز توصیه شده و اگر کسی حیوانی را آزار بدهد یا به آنها آب و غذا ندهد میتوانست تا به صد ضربه شلاق محکوم شود. اهورا مزدا مردمی را خوشبخت می دانست که محیط زیست را سالم نگه دارند، مناطق لم یزرع را به مناطق کشاورزی تبدیل کنند و درختان مثمر بکارند. ما ایرانیان با روز درختکاری از همان زمان آشنا شدیم. به تبعیت از رهبر دینی، رهبران سیاسی وقت هم به این امر توجه خاصی مینمودند. کوروش و داریوش پادشاهان هخامنشی خود نیز در روز درختکاری درخت میکاشتند و به فرمانداران خود در ولایات دستور میدادند تا در این زمینه اقداماتی بعمل بیاورند. خشایار شاه پادشاه هخامنشی اولین منطقه حفاظت شده جهان را در آسیای صغیر بوجود آورد و حفاظت از آن را بدست گارد سلطنتی خود سپرد.

هرودود مورخ یونانی، در کتاب خود که در هنگام لشگر کشی اسکندر مقدونی به ایران به رشته تحریر در آمد، می نویسد ایرانیان سعی زیادی بر آن دارند تا آب ، خاک و هوا را آلوده نسازند.

گابریل و بوبک، دو پژوهشگر اتریشی در کتب خود نوشتند که ایرانیان قدیم برای جنگل و درخت احترام خاصی قائل بودند. به عقیده آنان، ایرانیان فکر می کردند که روح افراد خوب،پس از مرگ به درون درختان هلول مینماید تا زندگی جاودانه یابد و در جایی دیگر مینویسند احترام خاص ایرانیان به جنگل و درخت بخاطر آن بوده است چون زندگی خود را در زندگی یک درخت منعکس می دیدند، زیراکه بذر درخت به زمین می افتد، در دل خاک جای می گیرد و بدین صورت نطفه بسته میشود و آنگاه از دل خاک نونهالی همانند نوزاد انسانی بیرون می آیدو در زیر سایه درختان مادری و پدری رشد و نمو می کند و در مقابل سرما و گرما حفاظت می شود تا روزی که جوانی برومند و تنومند گردد آنوقت او هم مانند پدران و مادران خود به زندگی مسقلی ادامه میدهد، تا زمانیکه پیر و فرتوت شده و جسم آن همانند انسان در خاک فرو رود.

از دوره ساسانیان هم آشنا هستیم که روز درختکاری رواج داشت و پادشاهان ساسانی هم در آن روز درخت غرص می کردند. داستان انوشیراون ساسانی و مرد پیر را خیلی از ما می دانیم. انوشیروان مرد مسنی را می بیند که نهال گردو می کاشت و از او می پرسد آیا فکر میکنی آنقدر زنده می مانی که بخواهی از محصول این درخت استفاده کنی؟ مرد مسن پاسخ داد:خیر دیگران کاشتند ما خوردیم و ما میکاریم تا دیگران از آن بهره مند شوند. این همان اصل توسعه پایدار هست که امروزه سازمان ملل به نام خود ثبت نموده و رعایت آنرا به همه مردم و مسوولان کشورهای جهان توصیه مینماید.

دین مبین اسلام هم به حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست و حمایت از حیوانات توجه ویژه ای دارد. از پیامبر اسلام حدیثی هست که می فرماید شکستن شاخه درختان همانند شکستن بال فرشتگان هست. و یا در جای دیگر می فرمایند: اگر روزی که صحرای محشر برپا میشود و در آن روز نهالی در دست داشته باشم ابتدا آنرا می کارم و سپس حاضر می شوم. امام علی امام اول شیعیان، می فرمایند که از شتران باردار کار نکشید. آب را ما شیعیان مهریه حضرت فاطمه زهرا می دانیم که نباید آنرا آلوده سازیم. امام هشتم امام رضا را ضامن آهو بعنوان حافظ حیوانات می شناسیم و در قرآن هم سوره های فراوانی هست که نام آنها برگرفته از طبیعت ویا حیوانات می باشد. در رابطه با توسعه پایدار خداوند در قرآن می فرمایند: ای بشر، زمین را به امانت به دست تو می سپارم تا از نعمات آن بهره مند گردی مبادا تخریبش کنی و در پایان به همان صورت که از من تحویل گرفتی آنرا به من برگردانی.

در اروپا تا قرون وسطی به جنگل، خرابه می گفتند که محل زندگی اجنه و ارواح خبیثه هست. بسیاری از دولت مردان و حتی رهبران دینی، مردم را توصیه میکردند که جنگل را به زمین کشاورزی تبدیل کنند. معتقد بودند که تبدیل جنگل به اراضی کشاورزی اجر دنیوی و اخروی دارد. بهمین دلیل در قرون وسط بیش از سی میلیون هکتار از جنگلهای آلمان به اراضی کشاورزی تبدیل شد. در دوران اشرافیتی اروپا جنگل شکارگاه سلاطین و اشراف بود و بهمین دلیل در پی آن برخواستن تا از تخریب بیشتر جلوگیری بعمل آورند. با ایجاد صنایع، جنگل محل پرورش دام گردید تا از پشم آن در ریسندگی و بافندگی استفاده شود و به همین دلیل هم ارزش مضاعف پیدا نمود. با ازدیاد جمعیت و توسعه صنعت کشتی سازی بخصوص در هلند، اروپای جنوبی و انگلستان؛ ارزش جنگل از لحاظ تولید چوب اهمیت خاصی پیدا کرد.

با تخریب بیش از حد جنگلهای اروپا و تغییرات آب و هوایی، بسیاری از دانشمندان در رابطه با تغییرات آب و هوایی و جاری شدن سیل اعلام خطر نموده و از سیاستمداران کشوری خواستار آن شدند تا از تخریب جنگل جلوگیری شود، ولی تا آن موقع هیچکدام از رهبران سیاسی و رهبران دینی، به اهمیت حفاظت از منابع طبیعی تجدید پذیر و محیط زیست توجه نمی نمودند. برای اولین بار در قرن نوزدهم، آقای فون هاگن آلمانی، اصل توسعه پایدار را که آن زمان اصل مستمر نامیده میشد به صورت زیر تعریف نمود:

" از جنگل باید حداکثر آنقدر برداشت نماییم که سالانه می روید و آنرا حداقل به آن صورتی که از گذشتگان دریافت کرده ایم ،آنرا تحویل آیندگان بدهیم". این جملات به عنوان کلمات طلایی فون هاگن معروف شده است.

قوانین تصویب شده در اروپا بیشتر جنبه منع و تنبیهی دارد و برخلاف ایران قدیم و دین اسلام، حالت توصیه ای و تشویقی درآن دیده نمی شود. در ایران با تشکیل دایره جنگلبانی در وزارت فلاحت و فواید عامه که بوسیله فون هاگن آلمانی(فرزند فون هاگن معروف) و شریکر تاسیس شد، بیشتر فعالیتها در حفظ منابع طبیعی تجدید پذیر بسوی تدوین قوانین بازدارنده و مجازاتی بوده و گارد جنگل هم برای اجرای این قوانین بوجود آمد. در سال 1342 که جنگل ها و مراتع کشور ملی اعلام گردیدند، در اهداف قوانین تغییراتی بوجود نیامد و به دیگر امور مهم در امر حفاظت همانند فرهنگسازی و مشارکت مردم، توجهی نشد. تا این ایام مالکینی که مالکیت خود را بر جنگل در اداره ثبت و اسناد به ثبت رسانیده بودند از کلمه مرتع مشجر به جای جنگل استفاده نموده بودند و این امر نشان از آن دارد که در ایران جنگل تا آن زمان بعنوان چراگاه دام و از منابع چوبی آن برای سوخت و ساخت و ساز استفاده میگردید. در سال 1353 کتابی تحت عنوان " ارزش اقتصادی و اجتماعی جنگل" را در سلسه انتشارات دانشگاه تهران بچاپ رساندم و برای اولین بار درایران به دیگر ارزشهای جنگل بخصوص در زمینه حفاظتی، زیست محیطی، فرهنگی و اجتماعی به تفصیل پرداختم.

در هنگام تحصیل در اروپا، با این جمله از ویل هرن، پادشاه آلمان برخورد نمودم که گفته بود: " از بس به درخت و جنگل فکر کردیم، مردم لابلای درختان را از یاد بردیم." این حرف بسیار پرمعنی از نظر جامعه شناسی و روانشانسی روستایی (جنگل معمولا در مناطق برون شهری و مناطق روستایی قرار دارد) در من اثری عمیق گذاشت و در تمام ایام تحصیل در مقاطع لیسانس، فوق لیسانس، دکترا و فوق دکترا فکر مرا بخود معطوف نموده بود بطوریکه در آغاز کار در سال 1347 در ایران تصمیم گرفتم تا پروژه تحقیقاتی تحت عنوان بررسی مسایل اجتماعی و اقتصادی مردم جنگل نشین و اثرات آن بر روی جنگل را به مرحله اجرا در آورم. حاصل این کار چند ساله در سال 1351 در سلسله انتشارات دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران به چاپ رسید. در آن پروژه با نگاهی دیگر به امر حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست نگریستم و حاصل نوشته بیش از صد صفحه کار تحقیقاتی را می توانم در جملات زیر خلاصه نمایم که در پایان آن کار تحقیقاتی آورده شده بود:

" با داشتن بهترین تشکیلات در سازمان های جنگل و حفاظت محیط زیست، بهترین قوانین، بیشترین اعتبارات و مجربترین کارشناسان نمی توانیم منابع طبیعی تجدید پذیر و محیط زیست کشور را به نحو احسنت اداره کنیم و بر مبنای اصل توسعه پایدار، حفاظت و بهره بردای نماییم و سطح آنرا توسعه دهیم، جز تا زمانیکه فرهنگ زیست محیطی را در کل جامعه به حد کافی اشاعه ندهیم و با فقر مادی و فرهنگی مردم و بخصوص روستاییان مبارزه نکنیم." پس از گذشت چهل سال از چاپ آن نوشته، متاسفم که امروز هم باید همان جملات را تکرار نمایم زیراکه کارنامه سبزی از منابع طبیعی تجدپذیر و محیط زیست کشور در جلوی خود نداریم. امروز می توانم به جملات فوق مطلب زیر را اضافه نمایم:

" استفاده ننمودن از متخصصان باتجربه و مدیران قدر و نیز مشارکت ندادن مردم در امر حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست از دیگر مشکلاتی است که باعث آن می شود منابع طبیعی تجدید پذیر و محیط زیست ما، روز به روز در شرایط بدتری قرار بگیرد. پروژه بین المللی مدیریت تلفیقی جهت حفظ جنگلهای خزری با مشارکت مردم که بوسیله نویسنده بین سالهای 80 تا 85 درمنطقه یخکش مازندران به مرحله اجرادرآمد، نشان میدهد که به کمک اشاعه فرهنگ زیست محیطی، مشارکت دادن مردم در امر حفاظت و نگهداری از منابع طبیعی تجدید پذیر و محیط زیست و اجرای طرح های جامع ( نه فقط طرح جنگلداری) با همکاری بین سازمانی؛ می توان سریعتر به هدف رسید و محیط زیست را مطمئنتر و حتی ارزانتر حفاظت نمود. با آنکه از نظر حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست یک قدمت تاریخی سه هزار ساله داریم، ولی متاسفانه امروز جزء ده کشور اول جهان هستیم که محیط زیست را آلوده می سازد، با آنکه جزء ده کشور پرجمعیت و اقتصاد قوی جهان نیستیم.

امید است در دولت جدید با فقر زدایی مادی بطور جدی مبارزه شود و ارگانهای زیر ربط همانند سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان جنگلها،مراتع و آبخیزداری، وزارت علوم، وزارت آموزش و پرورش، وزارت ارشاد، صاحبان رسانه های دسته جمعی و سازمانهای غیر دولتی دست به دست هم داده و در سطح وسیع به اشاعه فرهنگ زیست محیطی با مشارکت مردم پرداخته و آنرا از وظایف ملی و شرعی خود محسوب بدارد.

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 13:11 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه بیست و یکم اسفند 1391

هفته منابع طبیعی

هفته منابع طبیعی هم به پایان رسید، بیایید دست به دست هم دهیم و هر روزمان را به عنوان هفته منابع طبیعی نگاه کنیم و به حفظ و حراست از این منابع با ارزش خدادادی قرار دهیم تا نسل های آینده هم بتوانند از این گنجینه ی گران بها استفاده نمایند.

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 8:57 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه دوازدهم اردیبهشت 1391

زربین...

 

درخت زربین نماد زیبایی و مقاومت و پایداری

درخت زربین با نام علمی Cupressus sempervirens l . var . horizantalis  از خانواده سرو بوده ، این درخت در شرایط اقلیمی مدیترانه با شرایط ادافیک ( خاکی) مارن آهکی همچون رشته کوه البرز به چشم می خورد .

 ذخیره گاه جنگلی زربین در حسن آباد ( مرزن آباد ) از ارتفاع 300 تا 1700 متر از سطح دریای آزاد دیده می شود که ارتفاع متوسط کل ذخیره گاه 853 متر از سطح دریاست.

جامعه زربینستان ، جامعه ای است گزروفیت و درخت زربین درختی است بردبار و کم نیاز و تنها اشکوب فوقانی آن جامعه را به وجود می آورد . ( ثابتی )

از نظر میزان بارندگی در این منطقه می توان گفت که حسن آباد ( مرزن آباد ) جزو مناطق نیمه خشک با بارندگی 350 میلی متر در سال می باشد.

طبق ماده یک قانون حفاظت و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی کشور مصوب 12/7/1371 چنین است که گونه های درختانی از قبیل شمشاد ، زربین ، سرخدار ، سرو خمره ای ، سفید پلت ، حرا ، چندل ، ارس ، فندق ، زیتون طبیعی ، بنه ( پسته وحشی ) ، گون ، ششم ، گردو جنگلی ، بادام وحشی ( بادامک ) در سراسر کشور جزء ذخایر جنگلی محسوب و قطع آن ممنوع می باشد.( مجموعه قوانین و مقررات سازمان )

از گونه های همراه در جنگل های حسن آباد ( مرزن آباد ) می توان : سیاه تلو ، تنگرس ، شیر خشت ، افرا کیکم ، افرا کرکو ، افرا کرب ، زبان گنجشک ، انار ، آزاد ، ولیک ، عرعر ، دغدغک ، ال و ... را نام برد .

که از گونه های نام برده فوق ، سیاه تلو با نام علمی Paliurus spina-chirist جزء گونه هایی است که در شرایط آب و هوایی مدیترانه ای رشد می کند و نمای بسیار زیبایی به جنگل های ما بخشیده و علاوه بر زیبایی ، سیاه تلو جزء گونه های پرستار به حساب می آید که شرایط را برای رشد گونه های دیگر فراهم می کند و این گونه از اهمیت بسیار زیادی برخوردار می باشد و باید از آن حفاظت کرد.

علاوه بر جنگل طبیعی زربین در مرزن آباد فضا و حفره های خالی نیز در سال های قبل جنگل کاری شده و به منظور کمک به تجدید حیات جنگلی با استفاده از زاد آوری مصنوعی جنگل کاری گردید .

مسئله حفاظت در جنگل زربین :

مسئله حفاظت از جنگل های زربین به خصوص در منطقه ی مذکور بسیار مهم بوده که باید مورد توجه قرار گیرد و عرصه جنگل کاری شده کاملا محصور و حفاظت گردد ، به طوری که از ورود دام به داخل قطعات جنگل کاری شده جلوگیری گردد و از نظر ورود افراد و تردد در داخل قطعات به لحاظ اهمیت حفظ آب و خاک و اکوسیستم منطقه باید جدا خودداری شود.

با آرزوی اینکه همه با هم در حفظ و حراست از ذخایر جنگلی و منابع طبیعی ، همچون ذخیره گاه جنگلی زربین حسن آباد ( مرزن آباد ) کوشا بوده تا این گنجینه ی با ارزش و تاریخی به نسل های آینده نیز منتقل گردد تا نسل های بعدی نیز از این طلای سبز استفاده نمایند.

منابع :

1- مجموعه قوانین و مقررات سازمان جنگل ها و مراتع کشور

2-جنگلها ، درختان و درختچه های ایران ( تالیف : دکتر حبیب الله ثابتی )

                                                                                        تهیه و تنظیم : حامد زال نژاد

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 13:27 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه پانزدهم فروردین 1391

درخت ...

بنام دادار بی همتا

درختان بزرگند اما ساکت...

جنگل یا طلای سبز از منابع بسیار مهم می باشد که از بزرگ ترین نعمت های خداوند و با ارزش ترین سرمایه های کشور هاست ، این نعمت های خدادادی نقش موثری در زندگی انسان ها دارند.

جنگل ها در تولید اکسیژن ، نقش به سزایی دارند . یک هکتار جنگل می تواند 2.5 تن اکسیژن تولید کند و نیز هر هکتار جنگل می تواند تا 68 تن گرد و غبار را در خود رسوب کند .

جنگل به کمک شاخ و برگ درختان از سرعت باد می کاهد و با ریشه ی گیاهان ، خاک را حفظ می کند و مانع ایجاد فرسایش می شود.

تاج درختان و پوشش کف جنگل از شدت ضربات قطرات باران به طور مستقیم بر روی خاک جلوگیری نموده و آب باران به تدریج توسط ریشه های درختان و پوشش گیاهی با فرصت و زمان بیشتری در خاک نفوذ می کند که باعث جلوگیری از فرسایش خاک می شود .

جنگل از نظر شکل ظاهری به صورت اجتماعی از درختان نمایان شده ، اما درخت ، به تنهایی تشکیل دهنده ی ساختمان واقعی جنگل نیست .

جنگل ها نقش اساسی در ترسیب کربن بازی می کنند که آنها را تبدیل به یک ابزار مهم در کاهش اثرات تغییرات اقلیمی می نماید.

جنگل ها و مراتع جزء منابع تجدید شونده می باشند که جایگاه بسیار مهمی در توسعه اقتصادی – اجتماعی و شرایط زیست محیطی هر منطقه دارند ، به طوری که در چهار چوب هایی که پیش بینی شده است شامل حفظ ، احیاء ، توسعه و بهره برداری بهینه و معقول که ضامن پایداری سرمایه طبیعی می باشد اجرا شود تا این گنجینه ی با ارزش و گران بها به نسل های آینده نیز انتقال یابد . اهمیت منابع طبیعی به ویژه جنگل ها به گونه ای است که با مشاهده ی تاریخ منابع طبیعی پی به ارزش های آن می بریم تا آنجا که در متون کهن نیز از آن یاد شده است.

از جمله کارهایی که در حفظ درخت و جنگل نقش به سزایی دارد آموزش عمومی که خود شامل ( تولید و پخش برنامه تلویزیونی و رادیویی ، تهیه نشریات ترویجی و فرهنگ زیست محیطی و تشکیل سازمان های غیر دولتی NGO و ...) در زمینه منابع طبیعی انجام گیرد .

و اما جنگل های شمال...

جنگل های شمال به جنگل های هیرکانی معروف بوده که باقیمانده دوران سوم زمین شناسی و جزء کهن ترین جنگل ها به حساب می آید؛ در گرو حفظ و حمایت می باشد تا بتواند به صورت پایدار به حیات خود ادامه دهد .

امروزه باید به مدیریت پایدار بیشتر توجه شود برای حفظ اکوسیستم های جنگلی چون می توانیم با این کار سطح حفاظت از جنگل را گسترش داد و این کار باعث سلامت و شادابی بیشتر می شود .

لزوم توسعه ، حفظ و نگهداری فضای سبز و جنگل روز به روز مورد اهمیت بیشتر قرار می گیرد ، چرا که در نبود جنگل و طبیعت ، انسان نیز وجود نخواهد داشت ، جنگل ها به عنوان سرچشمه حیات نامگذاری شده اند ، جنگل های شمال جزو نادرترین جنگل های کشور و حتی جهان محسوب شده که به عنوان ذخیره گاه از آن یاد می شود ، از جمله درختان اندمیک ( انحصاری ) جنگل های هیرکانی می توان به عنوان مثال : انجیلی با نام علمی ( Parrotia persica  ) را نام برد ، که جزء یکی از زیبا ترین و مقاوم ترین درخت در جنگل های شمال است ، به این درخت (  Iron wood ) به معنای چوب آهن به دلیل سخت بودن آن نامگذاری شده است اما متاسفانه با این گونه با ارزش و بی نظیر کمتر توجه شده ، در بعضی از نقاط جنگل شاهد خشک شدن و مرگ سر پای این گونه هستیم که باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد .

در پایان باید بگویم جنگل به عنوان خانه ی ماست ، و باید گفت احترامی که به طبیعت گذاشته می شود یک نوع تشکر و قدر دانی از خداوند بزرگ به شمار می آید ،همچنین می توان از عظمت و بزرگی و استقامت هر درخت درس هایی آموخت که درهیچ کتابی نوشته نشده است.

نگذارید بمیرد جنگل ، که جهان خواهد مرد .

پرپر کردن یک گل ، ظلم به کل طبیعت است.

محبت از درخت آموز ، که سایه از سر هیزم شکن هم بر نمی دارد .

به نقل از استاد بسیار خوبم خداوند نه بخاطر آسمان و نه به خاطر زمین بلکه به خاطر گلهایی که برایتان می فرستد منتظر پاسخ شماست...

 

تهیه و تنظیم : حامد زال نژاد

        اسفند ۱۳۹۰

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 9:36 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه پانزدهم اسفند 1390

منابع طبیعی پشتوانه جهاد اقتصادی...

پرپر کردن یک گل ، ظلم به کل طبیعت است.

نگذارید بمیرد جنگل ، که جهان خواهد مرد .

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 21:5 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه هفتم اسفند 1390

طبیعت...

" آيا انسان نمی ‌نگرد كه چگونه باران را برايش فرستاديم و چگونه زمين را شكافتيم و انواع نباتات و گياهان را رويش داديم، و حبوبات و غلات را برای غذای او آماده ساختيم، و باغ‌هاي انگور و زيتون و خرما و جنگل‌های با درختان كهن را برای او ايجاد كرديم، و انواع علفزارها و مراتع را براي استفاده انسان مهيا نموديم"(قرآن کریم سوره عبس).

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 10:26 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه هفتم اسفند 1390

چرا جنگل هاي آمازون را ذخاير جهان مي نامند؟

جنگل هاي آمازون وسيع ترين جنگل هاي جهان هستند كه هزاران گونه درخت و گياه در آن زندگي مي كنند. درختان با ارزشي مانند هوِآ ، نخل روغني و ... برخي از گونه هاي جانوري و گياهي بسيار كمياب در جهان در اين جنگل ها ديده مي شوند.
عوامل ديگري چون احداث يك بزرگراه سراسري، پرورش گاو ،‌قطع درختان براي بهره برداري از منابع معدني چون بوكسيت و سنگ آهن و ساير معادن و دادن زمين جنگلي به افراد فقير و بدون مسكن از عوامل تخريب اين جنگل ها بوده است.
از زمان ساخت بزرگراهي كه از داخل جنگل هاي آمازون عبور مي كنند و جاده هاي فرعي مربوط به آن تا سال 1990 ميلادي حدود 10 تا 12 درصد جنگلهاي با ارزش اين منطقه نابود شدند. پرورش دام در سطحي بسيار گسترده كه با سرمايه و حمايت كشورهاي خارجي در اين ناحيه صورت مي گيرد، باعث نابودي پوشش گياهي و حتي فرسايش شديد خاك شده است.
جنگل هاي آمازون يكي از منابع مهم تأمين كننده اكسيژن جهان است و به همين دليل هم به اين جنگل ها ريه هاي تنفسي جهان گفته مي شود. با از بين رفتن جنگل هاي آمازون تعداد بي شماري از انواع گونه هاي با ارزش گياهان و جانوري كه در اين مناطق زندگي مي كردند نيز نابود خواهند شد و انسان هايي كه در داخل اين جنگلها ساكن بودند و با فروش ميوه ها و فرآورده هاي جنگلي روزگار خود را مي گذرانيدند ،‌منابع مهم درآمد خود را از دست مي دهند.
نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 10:22 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه هفتم آذر 1390

جنگلهاي مانگرو ايران...

 

جنگل

جنگل منطقه وسيعي پوشيده از درختان ، درختچه هاو گونه هاي علفي است كه همراه با جانوران وحشي نوعي اشتراك حياتي گياهي و جانوري را تشكيل داده و تحت تاثير عوامل اقليمي و خاکی قادر است تعادل طبيعي خود را حفظ كند. حداقل سطحي كه براي تشكيل جنگل از نظر علمي لازم است بسته به نوع گونه درختي ، شرايط محيطي و غيره تغيير مي كند. اين مساحت در شرايط معمولي حداقل 3 هزار متر مربع است. واژه « جنگل » از زبان سنسكريت است و به اكثر زبانهاي اروپايي نيز وارده شده است و معناي جنگل طبيعي و بكر، جنگل طبيعي ، جنگل مصنوعي يا جنگل دست كاشت طبقه بندي مي شود.                                                       

مشخصات مانگرو

مانگروها گروهي از درختان و درختچه هاي اسكلروفيل پهن برگ هميشه سبز هستند كه در باتلاقها و در امتداد كرانه هاي ساحلي در منطقه جزر و مدي (intertidal) ، در نواحي استوايي و زير استوايي و در مصب رودخانه ها (محل برخورد آب شور و شيرين) بين عرضهاي 25 درجه شمالي و 25 درجه جنوبي رويش دارند. اين گياهان در منطقه جزر و مدي واقع هستند جايي كه خاك، رسوبي، ريز دانه ، غرقاب و شور است. در زمان مد تنها تاج اين درختان از سطح آب فراتر قرار مي گيرد اما در زمان جزر تقريباً تمام قسمتها بيرون از آب مي باشند. حدود 110 گونه گياهي به عنوان گياهان مانگرو شناخته شده اند كه تنها تعدادي از آنها از مانگروهاي حقيقي به شمار مي آيند. از گونه هاي مهم مي توان به Avicennia marina (حرا، مانگروي سفيد يا خاكستري) و Rhizophora mangleچندل يا مانگروي قرمز) اشاره كرد. مانگروها حدود 75 درصد رويشهاي ساحلي را در مناطق استوايي و زير استوايي جهان تشكيل مي دهند و در آسيا، آفريقا، آمريكا و استراليا رويش دارند. تنوع گونه اي در گياهان مانگرو در نيمكره شرقي به مراتب بيشتر از نيمكره غربي است به گونه اي كه بزگترين جنگلهاي مانگرو جهان در بنگلادش و هند واقع هستند.
گونه هاي مانگرو از دود مانهاي گياهي غير مانگرو به صورت مستقل و در زمانهاي مختلفي تكامل يافته اند ودر خانواده هاي متنوعي حضور دارند اما همگرايي تكاملي در بسياري از گونه هاي اين گياهان موجب ايجاد راه حلهاي مشابه جهت مقابله با شوري متغير، خاك فاقد اكسيژن و غرقاب (waterlogged) و تابش شديد خورشيد گرديده است. از نظر شرايط اكولوژيكي، زيستگاهي و اقليمي، فاكتورهاي بسياري در درازمدت يا كوتاه مدت برحيات اين گياهان تاثير مي گذارند كه از مهم ترين آنها مي توان به فاكتور هاي: سطح آب، درجه حرارت، شوري، جريانات دريايي، باد و امواج، طوفانها، شيب ساحل، بستر خاك و ناپايداري بستر رشد اشاره كرد . مانگروها نمي توانند در مناطقي كه يخبندان اتفاق مي افتد يا دماي آب به صورت فصلي سرد مي شود دوام بياورند. در برخي مناطق ساحلي، گياهان مانگرو، نوعي منطقه بندي (zonation) را به نمايش مي گذارند كه ناشي از تنوع شرايط زيست محيطي در منطقه جزرومدي و تفاوت ظرفيت تحمل گونه ها در مقابل شرايطي از قبيل سيل و شوري و يا حتي حذف دانه رستهاي آنها توسط شكارگران مي باشد. جنگلهاي مانگرو از اجزاء بسيار پرتوليد در زنجيره هاي غذايي مناطق ساحلي هستند و منبع تامين انرژي مي باشند. گياهان مانگرو براي ديگر موجودات هم در بخش هوايي (تاج) و هم در بخش زير آب پناهگاه ايجاد مي كنند به گونه اي كه تاج، آشياني براي پرندگان متنوع نظير پليكانها است وسيستمهاي ريشه اي منحصر به فرد و بستر آنها، زيستگاهي پيچيده را براي جلبك ها، ماهيها، بي مهرگان دريازي از قبيل اسفنجها و صدفها فراهم مي نمايد. برگهاي مانگروها پس از ريزش توسط قارچها و ديگر تجزيه كنندگان مصرف مي شود.  علاوه بر اهميت غذايي و زيستگاهي، جنگلهاي مانگرو مناطق پست ساحلي را در زمان طوفان و آبلرزه حفاظت مي كنند و به لحاظ جلوگيري از فرسايش حاصل از امواج و ممانعت از انتقال خاك به درون دريا ارزش بسيار دارند. نظير بسياري ديگر از اكوسيستمها، جنگلهاي مانگرو نيز از گزند برنامه هاي توسعه طلبانه بشر در امان نمانده و در بسياري از مناطق، تخريب هاي وسيعي در مناطق ساحلي به منظور استفاده از چوب درختان براي سوخت، تهيه الوار جهت ساخت مسكن يا قايق و حتي توليد عسل صورت پذيرفته است.


مانگروها را مي توان گياهان هالوفيت ناميد. اين گياهان داراي سازگاريهاي فيزيولوژيكي و آناتوميكي جهت رشد در محيطهاي شور هستند.علاوه بر اين در مقابله با اكسيژن و عناصر غذايي كم در خاك، عمل باد و موج و بي ثباتي بستر نيز راهكارهايي را اتخاذ نموده اند. برخي از مانگروها داراي غدد دفع كننده نمك هستند كه اين غدد بر روي برگها مستقر هستند(دو نوع غده نمكي)، برخي ديگر نمك را از طريق ريشه از طريق يك روش اولترا فيلتراسيون دفع مي كنند.به دليل فقدان تبادلات گازي (محيط غرقاب) در بستر رشد، مانگروها بايد ساختارهاي تنفسي ويژه اي را توسعه دهند. يكي از ويژگيهاي بارز مانگروها تشكيل ريشه هاي هوايي است كه به اشكال مختلف صورت مي پذيرد. به عنوان مثال در Avicennia ريشه هاي هوايي به صورت پنماتوفور است كه در واقع نوعي ريشه هوايي است كه از ريشه هايي كه در خاك رشد مي كنند به سمت بالا رشد مي نمايد. اين ريشه ها داراي منافذي هستند كه Lenticel ناميده مي شوند و اكسيژن هوا از طريق اين منافذ به درون گياه وارد مي شود. Rhizophora داراي ريشه هاي هوايي است كه از تنه آن منشا گرفته به سمت پايين رشد يافته ودر خاك مستقر مي شوند. اين ريشه ها علاوه بر ايفاي نقش در تنفس، در استقرار و تثبيت درختان در بستر و هم چنين در برابر عمل امواج كاركرد ويژه اي دارند. به دليل در دسترس بودن محدود آب شيرين در خاكهاي شور، مانگروها ميزان تبخير آب از سطح برگهايشان را از طريق تغيير آرايش برگهاي خود جهت اجتناب از نور شديد آفتاب در نيمروز وهم چنين محدود كردن فعاليت روزنه در برگها كاهش مي دهند. در چنين محيط زيست شوري، مانگروها مكانيسم خاصي را براي كمك به دانه هاي خود توسعه داده اند. بر خلاف بيشتر گياهان كه دانه هاي آنها در خاك جوانه مي زند بسياري از مانگروها زنده زا هستند يعني داراي ويژگي Viviparity مي باشند، به گونه اي كه دانه هاي انها درون ميوه بر روي گياه والد جوانه زده و سپس بر روي خاك افتاده و فرد جديدي را ايجاد مي نمايند.

يكي از جوامع و چهره هاي جالب گياهي ايران جنگلهاي مانگرو هستند كه نواحي ساحلي خليج فارس و درياي عمان قرارگرفته اند . جنگل هاي مانگرو ايران در گستره جذر و مد ، مصب ها و جزاير بين خورها در طول سواحل كشيده شده اند كه به صورت جوامع كوچك و بزرگ گسسته يا پيوسته ديده مي شوند .

جنگلهاي مانگر ايران آخرين حد پراكنش جنگل ها در آسياي جنوب غربي به شمارمي آيد . پراكنش جنگل ها در ايران از شرقي ترين بخش درياي عمان در ايران در خليج گواتر شروع مي شود و با حركت به غرب خليج فارس و زياد شدن عرض جغرافيايي در رويشگاه نايبند در استان بوشهر پايان مي يابد .

جنگلهاي مانگرو در ايران شامل دو گونه اند :

1-                                           Avicennia

2-                                        Rhizophora

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 9:58 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه دهم مهر 1390

موقعیت جنگل های شمال (رنگ سبز) در ایران

 جنگل های خزری که به جنگل های شمال معروف است یکی از نواحی رویشی پنج گانه ایران محسوب می شود که با مساحت ۸۵/۱میلیون هکتار ( ۱۸۵ هزار کیلومتر مربع ) در نیم رخ شمالی رشته کوه البرز و در استان های گیلان و مازندران و گلستان واقع است و ۱۳ درصد  جنگل های کشور را شامل می شود . این جنگل ها از آستارا در شمال غربی استان گیلان تا گُلی داغ در شرق استان گلستان به طول تقریبی ۸۰۰ کیلومتر و عرض ۲۰ تا ۷۰ کیلومتر امتداد دارد . قدمت جنگل های شمال به بيش از يک ميليون سال قبل برمی گردد و دارای ۹۰ گونه درختی ، ۲۱۱ گونه درختچه ای ، ۱۵۵۸ گونه علفی و بوته ای ، ۳۴۰ گونه پرنده ( ۶۱ درصد پرندگان ایران ) و ۴۷ گونه پستاندار است . درختان مَمْرَز ( ۳۰ درصد )  و  راش( ۶۳/۲۳ درصد ) فراوان ترین گونه های درختی موجود در جنگل های شمال اند و اَنْجیلی (۵۴/۱۰ درصد)، خُرْمَندی (۵/۸ درصد)، بلوط (۶۵/۷ درصد)، تُوسکا (۹/۴ درصد)، پَلَت (۷۳/۲درصد)، شيردار(۵۴/۱درصد)، نَمْدار (۰۳/۱ درصد)، وَن (۴۹/۰ درصد) در رتبه های بعدی قرار دارند . همچنین گونه های با ارزشی همچون سفیدپَلَت ، ’سرْخْدار ، شِمْشاد ، بارانَک ، گیلاس جنگلی ، زَرْبین در این جنگل ها وجود دارد . جنگل های شمال به دلیل تراکم بالای درختان و قابلیت تولید چوبِ بالا ، تنها عرصه جنگلی کشوراست که می توان بارعایت موازین علمی و بدون تخریب جنگل، ازآن چوب برداشت کرد.

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 18:1 |  لینک ثابت   • 

جمعه هشتم مهر 1390

ارزش درخت...

ايده چنين فكري از سئوال يك دانش آموز از كارشناس ارتباطات پروژه احياء تالاب گوركا نگ شروع شد. ميشل براي يك درخت ارزش يك دلار براي توليد هر روز اكسيژن آن در نظر گرفت.

بنابراين يك درخت در هر سال به ارزش 365 دلار، اكسيژن توليد مي كند كه براي يك درخت 100 ساله حدود 500/36 دلار معادل 37 ميليون تومان مي باشد. پس از تماسهاي مكرر با افرادي چون پروفسور آفلر از دانشگاه نيوكاسل و بخش ايالتي جنگل ايالت NSW و مطالعات كتابخانه اي نتايج جالبي بدست آمد.

ارزش درختي چون سدر قرمز از لحاظ توليد اكسيژن در هر سال 120 ميليون تومان خواهد بود دلايل به شرح زير است:

هم اكنون قيمت تجاري جهاني اكسيژن به حجم 9/7 ليتر معادل (9 كيلوگرم) برابر با 54 دلار است كه در نتيجه هر 5 مول از اكسيژن معادل 1 دلار يا 1000 تومان قيمت خواهد داشت.

هر مترمربع از برگ درختان در روز 5 مول اكسيژن توليد مي كند كه حدوداً نصف اين مقدار را به مصرف خود مي رساند. بنابراين توليد خالص يك درخت در هر مترمربع از برگهاي خود 5/2 مول است . برابر يك مطالعه سطح برگ درختان مناطق استوائي 8 برابر حجم تاج آن درخت است. اندازه تاج يك درخت 5 ساله سدر قرمز در حدود 7 مترمربع است.

در نتيجه : هر درخت سدر قرمز مول 140= 7× 8× 5/2 معادل 28 دلار در روز و 10000 هزار دلار برابر با 10 ميليون تومان توليد اكسيژن خواهد داشت.

يك درخت بيست ساله سدر قرمز داراي يك تاج 800 مترمربعي است كه در هر روز 1600 مول اكسيژن خالص توليد مي كند ، كه در حدود 120 ميليون تومان در هر سال ارزش اكسيژن توليدي است.

با اين حال يك درخت 50 ساله ارزشي معادل 6 ميليون دلار برابر با 6 ميليارد تومان خواهد داشت. ارزيابي فوق با احتساب 10 ساعت آفتابي براي يك روز و ميزان مناسبي از آب،‌نور، حرارت و مواد غذائي محاسبه شده است و در شرايط متفاوت اقليمي تغيير پذير است.

اين محاسبه نشان مي دهد كه اگر قرار بود ما براي اكسيژن پولي پرداخت كنيم در چه دردسر بزرگ اقتصادي مي افتاديم. اين تنها بخش كوچكي از توليدات درختان و اكوسيستمهاي جنگلي است اما درختان ارزشهاي اقتصادي ديگر نيز دارند.

- آنها براي ما آب توليد مي كنند و سطح شوري خاك را پايين نگه مي دارند كه توانائي خاك را براي رويش گياهان ديگر بهبود مي بخشند.

- آنها به عنوان ذخيره گاه كربن عمل مي كنند. حجم قابل ملاحظه اي از دي اكسيد كربن توسط درختان مصرف مي شود و سطح گازهاي گلخانه اي در اتمسفر كاهش مي يابد.

-  آنها لوازم و مواد مورد نياز ساختمان ها و ساير تجهيزات را براي ما فراهم مي آورند.

داشتم با خود فكرمي كردم كه چنين منبع بي نظيري چگونه بايد حفاظت شود. هم اكنون قرار است چندين هزار اصله از درختان بي نظير كنار در آبگيري سد گتوند در استان خوزستان در زير آب خفه شوند.

چندي پيش نزديك به 100 هزار اصله درخت بلوط كهنسال در آبگيري سد كارون 4 از بين رفت . چندين هزار اصله درخت بلوط قرباني عبور خط لوله گاز در جنگلهاي منطقه حفاظت شده دنا گرديده است.

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 18:51 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه بیست و پنجم مرداد 1390

درخت زربین نماد زیبایی و مقاومت و پایداری

درخت زربین با نام علمی Cupressus sempervirens l . var . horizantalis  از خانواده سرو بوده ، این درخت در شرایط اقلیمی مدیترانه با شرایط ادافیک ( خاکی) مارن آهکی همچون رشته کوه البرز به چشم می خورد .

 ذخیره گاه جنگلی زربین در حسن آباد ( مرزن آباد ) از ارتفاع 300 تا 1700 متر از سطح دریای آزاد دیده می شود که ارتفاع متوسط کل ذخیره گاه 853 متر از سطح دریاست.

جامعه زربینستان ، جامعه ای است گزروفیت و درخت زربین درختی است بردبار و کم نیاز و تنها اشکوب فوقانی آن جامعه را به وجود می آورد . ( ثابتی )

از نظر میزان بارندگی در این منطقه می توان گفت که حسن آباد ( مرزن آباد ) جزو مناطق نیمه خشک با بارندگی 350 میلی متر در سال می باشد.

طبق ماده یک قانون حفاظت و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی کشور مصوب 12/7/1371 چنین است که گونه های درختانی از قبیل شمشاد ، زربین ، سرخدار ، سرو خمره ای ، سفید پلت ، حرا ، چندل ، ارس ، فندق ، زیتون طبیعی ، بنه ( پسته وحشی ) ، گون ، ششم ، گردو جنگلی ، بادام وحشی ( بادامک ) در سراسر کشور جزء ذخایر جنگلی محسوب و قطع آن ممنوع می باشد.( مجموعه قوانین و مقررات سازمان )

از گونه های همراه در جنگل های حسن آباد ( مرزن آباد ) می توان : سیاه تلو ، تنگرس ، شیر خشت ، افرا کیکم ، افرا کرکو ، افرا کرب ، زبان گنجشک ، انار ، آزاد ، ولیک ، عرعر ، دغدغک ، ال و ... را نام برد .

که از گونه های نام برده فوق ، سیاه تلو با نام علمی Paliurus spina-chirist جزء گونه هایی است که در شرایط آب و هوایی مدیترانه ای رشد می کند و نمای بسیار زیبایی به جنگل های ما بخشیده و علاوه بر زیبایی ، سیاه تلو جزء گونه های پرستار به حساب می آید که شرایط را برای رشد گونه های دیگر فراهم می کند و این گونه از اهمیت بسیار زیادی برخوردار می باشد و باید از آن حفاظت کرد.

علاوه بر جنگل طبیعی زربین در مرزن آباد فضا و حفره های خالی نیز در سال های قبل جنگل کاری شده و به منظور کمک به تجدید حیات جنگلی با استفاده از زاد آوری مصنوعی جنگل کاری گردید .

مسئله حفاظت در جنگل زربین :

مسئله حفاظت از جنگل های زربین به خصوص در منطقه ی مذکور بسیار مهم بوده که باید مورد توجه قرار گیرد و عرصه جنگل کاری شده کاملا محصور و حفاظت گردد ، به طوری که از ورود دام به داخل قطعات جنگل کاری شده جلوگیری گردد و از نظر ورود افراد و تردد در داخل قطعات به لحاظ اهمیت حفظ آب و خاک و اکوسیستم منطقه باید جدا خودداری شود.

با آرزوی اینکه همه با هم در حفظ و حراست از ذخایر جنگلی و منابع طبیعی ، همچون ذخیره گاه جنگلی زربین حسن آباد ( مرزن آباد ) کوشا بوده تا این گنجینه ی با ارزش و تاریخی به نسل های آینده نیز منتقل گردد و آیندگان نیز از این طلای سبز استفاده نمایند.

منابع :

1-مجموعه قوانین و مقررات سازمان جنگل ها و مراتع کشور

2- جنگلها ، درختان و درختچه های ایران ( تالیف : دکتر حبیب الله ثابتی )

           حامد زال نژاد( کارشناس مهندسی منابع طبیعی – جنگلداری )

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 15:3 |  لینک ثابت   • 

جمعه دهم تیر 1390

جنگل ( طلای سبز) ...

 

در زبان عام جنگل (forest) به منطقه ای گفته می شود که از درختان خودرو تشکیل یافته و ضمنا زیستگاه جانوران وحشی است ولی باید در نظر داشت که هر منطقه پوشیده از درخت یا درختچه را نمی توان جنگل دانست .

در یک جنگل کلیه روابط اکولوژیک از ساده ترین تا مشکل ترین آنها بین گیاهان ، جانوران و محیط اطراف آن وجود دارد ، از این رو جنگل را می توان به این صورت تعریف کرد  :

جنگل عبارت است سطح وسیعی پوشیده از درخت ، درختچه و سایر گیاهان که همراه با جانوران اشتراک زیستی (بیوسنوز biocoenose) پیشرفته آن بین عناصر تشکیل دهنده آن (گیاهان و جانوران ) به وجود آورد و تحت تاثیر عوامل محیطی قادر به ادامه حیات به طور مستقل ( بدون دخالت انسان ) می باشد .

اهمیت جنگل : در اصطلاح جنگل شناسی ، جنگل عبارت است از اجتماعی که اکثر افراد آن را درخت تشکیل می دهد .

1- مقدار تولید و برداشت از چوب جنگل : برای صنایع الوار سازي ، مبل سازی ، کاغذ سازی ، کارتن سازی ، کبریت سازی ، پاکت سازی ، برای تهیه زغال و مصارف روستایی . مثلا پوست درخت بلوط (مازو ) دارای ماده تانن است که در صنایع استفاده می شود . قالب کفش ، ابزار کشاورزی ، ادوات موسیقی ، قنداق تفنگ .

2- بسياری از کشور ها مانند اتریش یکی از منابع كسب درآمد اين كشور از چوب های جنگلی و صادرات آن ها می باشد .

3- جنگل ها به عنوان شش های کره زمین محسوب می شوند زیرا هواي سرشار از اکسیژن بوده و به منظور به دست آوردن مکانی جهت آرامش و فرار از آلاینده های صنعتی است.

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 22:39 |  لینک ثابت   • 

جمعه دوم اردیبهشت 1390

ذخایر جنگلی...

آشنايي مختصر با گونه هاي مختلف ذخایر جنگلي :

1-زربين:درختي است بسيار زيبا ،خوش فرم با سايه دهي مناسب وتاج گسترده دير زيست با قدرت تحمل شرايط سخت ،مقاوم و با ريشه عميق و قوي كه ان را قادر مي سازد در ميان تخته سنگ ها وشيب هاي تند و پرتگاهي  به راحتي رشد كند.زربين در نقاط مختلف از جمله دره حسن اباد چالوس ،رودبار ،ديلمان ،منجيل ،پل ذغال ،زرين گل ،علي اباد  كتول ،راميان وارسباران وجود دارد .چوب زرين مانند ساير سوزني برگان معطر وصمغي است .

2- گردوي جنگلي : درختي است تك پايه و در جنگل هاي شمال از استارا تا گلي داغي – از جلگه و ساحل تا ارتفاع 1500 متر از سطح دريا انتشار دارد وبه طور پراكنده و يا انبوه در جنگل  ديده مي شود و در جنگل هاي غرب و در راه سنندج به مريوان به طور پراكنده ديده مي شود.(حبيب اله ثابتي ) تا كنون جنگل خالص گردو مشاهده نشده است شايد به دليل پر نياز بودن اين گونه درختي است .گردو با توجه به سيستم گسترده و عميق ريشه اي كه دارد قادر است تا اعماق بيش از دو متري نفوذ كند و باعث تثبيت و حفاظت  خاك شده و از فرسايش ان جلوگيري مي كند.

3- شمشاد:از درختان هميشه سبز ساحلي و قسمت هاي پايين وكم ارتفاع جنگل هاي شمال است وتا ارتفاع 1100 متر در جنگل هاي نور بالا مي رود و همچنين در ارتفاع جنگل هاي ساري خودم  مشاهده كردم جنگل هاي انبوه جلگه ايي را تشكيل مي دهد و  در زير اشكوب جامعه بلند مازو قرار مي گيرد.

4- ارس : درختی 2 پایه از خانواده سرو یکی ازمعدود سوزنی برگان بومی ایران و درخت مقاوم مناطق جنگلی و کوهستانی است ناحیه رویشی این گیاه از شرق تاغرب درامتداد دامنه های جنوبی رشته کوههای البرز واز شمال غربی  تا جنوب  در بالای جامعه بلوط درزاگرس قرار گرفته است .دردامنه جنوبی البر بین 2500 -1500  متر از سطح دریا  دیده می شود.ودر کوه هزار بند در قریه نسا دردره کرج واقع است و2800 متر نیز بالا می رود.انتشار ان در ارتفاعات جنوب کشور  از این میزان بیشتر است چنانچه در کوه گهنو در حوالی بندرعباس و سایر کوهستانهای جنوب و جنوب شرقی کشور 3500 متر ارتفاع دیده می شود.

5- سفید پلت: این درخت بومی جنگلهای شمال است واز اربساران و طوالش وآستارا وگرگان ورشت و اطراف بجنورد انتشار دارد.گاهی در بعضی دره ها همراه با درخت توسکا در جنگل های جلگه ایی چمستان –نور در حوالی نوشهر وهمچنین در جنگلهای نزدیک آستانه اشرفیه (گیلان) ودر کنار سفیدرود دیده می شود.در جلگه های شمال تا حدود 1400 متر ارتفاع در تنگه راه گرگان بالا می رود و نیز از خوی و تبریز و کرمانشاه و باغ فارس و در راه کرمان 2800 متر ارتفاع دیده شده است .درختی است پهن برگ وبومی جنگل های شمال که در مناطق جلگه ایی و مرطوب به ویژه حاشیه رودخانه ها می روید.درختی است بزرگ و تاج وسیعی دارد و به ارتفاع 20 متر می رسد درختی است تند رشد وکوتاه عمر (90-70) دارای چوبی سبک است .دوپایه وگاه به دلیل دوری پایه های نر وماده عمل لقاح انجام نمی گیرد.ریشه نامقاوم دارد وبه با حساس است وزیاد دچار باد افتادگی می شود.

6-7 حرا وچندل :یکی از چهره های جالب  گیاهی سرزمین ایران جنگل های  مانگرو هستند که در نوار ساحلی خلیج فارس و دریای عمان قرار گرفته اند .جنگل های مانگرودر سواحل جنوبی ایران از دو گونه درختی حرا وچندل تشکیل یافته .جنگل های مانگرو در سواحل جنوبی ایران در حد فاصل مدارهای 11/25 تا 25/27 گسترشی یافته اند یکی از ویژگی این جنگل زنده زایی است یعنی دانه روی درخت مادر می روید و نهال تولید می کند که نونهال دوره ایی از رشد خود را برروی پایه مادری می گذراند و پس از اینکه طول ریشه چه به 30-40 سانتی متر رسید از شاخه جدا شده و به طور مستقیم در زمان جزر ومد دریا در خاک فرو رفته وپایه جدید را ایجاد می کند.

چندل بر خلاف  حرا دارای تنه ایی صاف و استوانه ایی است .

جدا شده و در زمان جذر ومد در خاک فرو رفته وپایه جدید را یجاد می کند.

جنگل حرا وچندل روی دریا وآب شور قرار دارند (البته  به جریان دائمی آب شیرین نیز نیاز دارد) و این سازگاریبا آب شور ازآنها درخت استثنائی ساخته است سازگاری صاف واستوانه ایی است دلم نیامد که این مطالب را هم اضافه نکنم .فعالیتهای نفتی در جنوب کشور به خصوص بعد از شدت گرفتن در پارس جنوبی و در احداث سکوهای نفتی در خلیج فارس  مواد زائد این اکتشافات یا آلودگی آب دریا به مواد نفتی باعث شده است زیست جنگل مانگرو به شدت مورد تهدید  قرار گیرد.جنگل مانگرو به عنوان جلوگیری از فرسایش مناطق ساحلی در اثر برخورد امواج ایجاد پناه گاه مناسب برای تخم ریزی آبزیان و بهترین منطقه برای پرورش خرچنگ و میگو وحفاظت از بسترهای مرجانی و زیست گاه پرندگان مهاجم است .

 

8-بادام وحشی: این گیاه دارای انواع گوناگون می باشد اهمیت بوته های این گیاه بیشتر در حفاظت از خاک می باشد و در مناطقی که حاصلخیزی نیست وامکان فرسایش  خاک بیشتر است این گونه ها می توانند به راحتی به عنوان گونه های پیشاهنگ مستقر شوند دانه ها و میوه های این گیاه  مصرف خوراکی  دارند نوع بادام  آمیگدالوس  به خوراکی نیست ولی مغز هسته ان که درشت می شود  گاهی تلخ و در بعضی از جنس ها شیرین است ودرخچه ایی است که در نقاط خشک و کوهستانی اطراف تهران و کرج  می روید.درخت بادام مانندپسته دارای ریشه های  ژرف است و از نم خاک به خوبی بهره می گیرد و از این رو در خاک های خشک به خوبی می روید.بادام  دارای گونه های وحشی مختلفی است و همه آنها مخصوص نواحی خشک واستپی می باشند.

9-بنه: (پسته وحشی) درختی است با ارتفاع بیش از 15 متر  با تاجی گرد وبزرگ و تنه این درخت قطور وناصاف  و تیره رنگ ودر اوایل بهار گل می دهد و در بیشتر  اقلیم های  خشک و نیمه خشک ایران می روید این درخت بیشتر از غرب زاهدان نصرت اباد – ارتفاعات ناهوک بیرک سراوان و ارتفاعات سرباز و لاشار استان سیستان و بلوچستان دیده می شود.

با توجه به اهمیت  اکولوزیک درخت تنه از نظر حفاظت و ایجاد تاج  پوشش مناسب برای رشد  سایر رستنی ها در زیر آنها اهمیت ژنتیکی و اقتصادی درراستای حفاظت  و گسترش آن بررسی آلترناتیو های مختلف  موثر آن ضروری به نظر می رسد از جمله این آلترنایتو ها آفاتی است که این گونه مهم جنگلی را تهدید نموده دوام و بقای آن را تحت الشعاع قرار می دهد.با توجه به اینکه دراکوسیستم های حساس   و در شرایط محیطی مانند شرایط کرمان بروز آفات می تواند خطرناک  باشدبنابراین  ضروری است تا شناسائی   افات مهم این گونه  با ارزش جنگلی  در این استان پرداخته و تا به سلامتی  و تداوم  بخشی آن کمک نمود.این درخت  نیز مانند سایر درخت های کوهستانی مانند کنار  درمناطق مختلف کوه و کمر بیشتر یافت می شود.اما بیشتر در قله های پر ارتفاع پرتگاه ها ومناطق  دوردست کوهستانی یافت می شود.به این درخت پسته وحشی هم گفته می شود مغز آن به پسته شبیه بوده ولی بسیار کوچک تر است به دلیل سخت بودن پوست دانه آن پس از چند سال ماندن در محیط وسایش پوست و ترک خوردن در یخبندان  در بهار جوانه می زند میوه اش ترش مزه و به رنگ سبز تیره است بنه یکی از گونه های چوبی ناحیه رویشی زاگرس است .

10- شیشم :درختی است با تاج پوششی بسیار ضعیف وهمیشه سبز  که ارتفاعاتش به 25 بالغ می شود از طریق جست زایی ریشه و ساقه علی رغم فقیر بودن خاک و تخریب توانسته است تا کنون مقاومت کند برگ هایش متناوب شانه ایی است درخت هم در برابر خشکی  خاک وهم در برابر  آب رطوبت  بردبار است و در کنار آب هم بخوبی می روید.در بلوچستان بشاگرد در ارتفاع 1200- 900 متر از سطح دریا در ته دره ها و کنار چشمه ها و مسیر جریان اب می روید .نام  محلی این درخت رقاء- و جک سیسو می باشد.

11- سرو خمره ایی :درختی است با تاج مخروطی و دارای شاخه های برگ دار بسیار مسطح و غالب به حالت هستند برگها پافلسی - پولکی شکل و به طور متقابل روی چهارردیف قرار می گیرند.مخروط تقریباً کروی  - کوچک  و مخروط ماده  تخم مرغی شکل یا پهن  ودراز ایستاده – این درخت نیست به شرایط نامساعد به خصوص خشکی  وسرما مقاوم بوده از این جنس در ایران فقط یک گونه   بومی به نام سروخمره ایی که همان  تویا اوریانتالیس است وجوددارد که در بیشتر نقاط ایران به عنوان زینتی  کاشته می شود .این درخت نسبت به شرایط نامساعد به خصوص خشکی و سرما مقاومت دارد.

12-زیتون طبیعی: در نواحی  مدیترانه ای می روید و در مناطق مختلف نیم مرطوب و خشک ایران دیده می شود و در شمال جایی که زربین طبیعی وجوداردمی روید.

13-گون :گون درخچه یا نباتات علفی چند ساله و یک ساله هستند و متجاوز  از دویست گونه  اند که در نقاط  استپی و کوهستانی کشور ما می رویند .غالب آنها  خاردار می باشند و از بعضی گونه ها کیترا  استخراج می شود.بعضی از گون ها  به علت جذب سلینم از خاک سمی هستند و با پی بردن به وجود سلینم در این نباتات می توان به وجود اورانیوم اگاه شد.

14- فندق : درخچه ای است به ارتفاع  تقریباً 2 متر که در نواحی مساعد تا ارتفاع 6 متر نیز می رسد و به سهولت  جنگلی انبوه  را به وجود می آورد برگ های درخت فندق پهن برگ و نوک تیز و با دو ردیف  دندانه دار به رنگ سبز وبادمبرگی به طول تقریباً یک سانتی متر می باشد.

درخت فندق  به زمستان نسبتاً سرد و تابستان   خنک نیاز دارد.این درخت  در مناطق مرطوب  نسبت  به عوامل بیماری زا حساس است و مقاوم به سرما است .ریشه های فندق تا عمق 4-5/2 متر به خوبی رشد می کند.فندق درختی تک پایه است ودر ارتفاع 700 متر از سطح دریا رشد می کند.

15-سرخدار:درختی است همیشه سبز به ارتفاع 20-10 متر که در جنگل های  شمال از ارتفاع 1400-900 متر از سطح دریا در اشکوب میانی وفوقانی  جنگل ها رویش دارد.دارای تنه ایی صاف  که تا قطر  یک متر هم رشد می کند.تا حدی سایه پسند و از سوزنی برگان فاقد صمغ می باشد .میوه ان پسته مانند به رنگ سرخ و شیرین خوراکی است .درروستاهای حاشیه خزر این درخت به نام های سرخدار –سرخه دار –سوختال – سوردار- سلودار- حبوا معروف می باشد.عمر این درخت تا 2000 سال هم می رسد.برگ درخت سرخدار در قسمت پایینی و براق است ونیاز به خاک مرطوب دارد. مطالعات فسیل شناسی دیرینگی درختان سرخدار را بالغ بر 190 میلیون سال می دانند.

 

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 12:12 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه بیست و نهم اسفند 1389

سال 1390

با سلام خدمت دوستان گلم :

سال جدید را به همه تبریک عرض می کنم و امیدوارم سال جدید سالی پر از موفقیت و پیروزی برای شما و خانواده ی محترمتان باشد . 

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 20:44 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه شانزدهم اسفند 1389

منابع طبیعی ...

هفته منابع طبیعی در سال جهانی جنگل را به تمامی دوستداران طبیعت تبریک عرض نموده و امیدوارم در حفظ و حراست از این طلای سبز کوشا باشیم. 

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 12:33 |  لینک ثابت   • 

شنبه سی ام بهمن 1389

رییس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان چالوس منصوب شد ...

در روز پنج شنبه مورخ ۲۸/۱۱/۸۹ مهندس خزایی به عنوان سرپرست اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان چالوس منصوب شد ، قبل از آن مهندس فرجی به عنوان رییس اداره بودن و زحمات بسیار زیادی در این اداره کشیدن ، خسته نباشید عرض می کنیم و امیدواریم در تمام مراحل کاری و زندگی موفق و موید و پیروز باشند و همچنین آرزوی موفقیت را برای همکار و دوست خوبمان مهندس مهرداد خزایی را در کار حساس و دشوار منابع طبیعی (جنگلداری ) را از خداوند منان خواستاریم.

با آرزوی موفقیت .

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 17:45 |  لینک ثابت   • 

شنبه بیست و سوم بهمن 1389

دام در جنگل ها ...

اثرات تخريبي حضور دام در  جنگل

حضور دام در جنگل بنا به دلايل مستدل و علمي و بر پايه تحقيقات مجامع دانشگاهي از عوامل مؤثر در جلوگيري از تجديد حيات مي باشد، زيرا با نظر اجمالي به سيماي جنگلهاي شمال كشور به اين نتيجه مي رسيم كه به دليل حضور دام و دامدار در عرصه هاي جنگلي سرشاخه هاي اكثر درختان قطع و تاج بري گرديده اند. 

 به دليل فشردگي خاك جنگل در اثر برخورد با سم دام و تعليف نهالهاي مستقر  شده و حذف گونه هاي كيفي و جايگزيني گونه هاي نامرغوب از قبيل سرخس، آقطي و گزنه و تمشك و ... امكان تجديد حيات مجدد و رشد بذور به هيچ وجه امكان پذير نمي باشد ، بنا به دلايل مذكور وضعيت عمومي جنگلهاي شمال كشور در مجموع از حالت طبيعي خارج و اكثريت سطح جنگلها پوشيده از درختان كت زده و مسن بود. پشتوانه جنگل به دليل عدم استقرار تجديد حيات جداً دچار مخاطره گرديده است، لذا به منظور استمرار بخشيدن به توليد جنگل و كمك به تجديد حيات حذف دام از جنگل از مصاديق بارز تخريب مي باشند و از اهميت ويژه اي برخوردار است.

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 18:25 |  لینک ثابت   • 

شنبه شانزدهم بهمن 1389

نحوه زیست درختان جنگلی ...

دیر زیستی

مرگ و میر درختان جنگلی پدیده پیچیده فیزیولوژیک است و بسته به نوع گونه-رویشگاه- وضعیت توده جنگلی- رویش درختان جوان و غیره به صورت های مختلف و زمان های متفاوت اتفاق می افتد. چون درختان جنگلی اغلب دارای عمر طولانی هستند ، از اصطلاح دیر زیستی Longevity استفاده می شود. دیر زیستی در حقیقت عمر کامل یک درخت است که سالم بوده وبه رشد فعال و عادی خود ادامه می دهد. شروع پوسیدگی در تنه درخت آغاز دیرزیستی یا پایان عمر فعال فیزیولوژیک آن است. طبیعی است که درختان جنگلی پس از مرحله دیر زیستی هنوز چند سالی به رشد قطری خود ادامه می دهند. با گذشت زمان که پوسیدگی از داخل تنه درخت گسترش می یابد تا زمانیکه در نتیجه عدم مقاومت درخت می شکند و تبدیل به درخت خشکه دار افتاده می شود. درختان جنگلی را از نظر دیر زیستی به سه گروه تقسیم می کنند: درختان با دیر زیستی زیاد- متوسط – کوتاه. درختانی که در جوانی تحت فشار نور(کمبود نور) بوده اند و در سنین بالا در محیط باز قرار می گیرند معمولا دارای دیر زیستی زیادتری هستند. وضعیت حلقه های رویش در برش عرضی تنه درختان نشان دهنده شرایط محیطی درختان خواهد بود. ( Rupert Wimmer  2004 ) هرچه رویش فشرده تر باشد مقاومت درختان به عوامل محیطی و آفات بیشتر خواهد بود( مانند سرخدار و زربین و ... ). اگر درختی را از رویشگاه طبیعی خود خارج کنیم و در محل دیگری پرورش دهیم از طول مدت دیرزیستی آن درخت به علت یکسان نبودن شرایط مورد نیاز کاسته می شود.بطور کلی بدی آب و هوا وخاک به طور محسوسی سبب کم شدن دیر زیستی درختان جنگلی می شود.

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 15:39 |  لینک ثابت   • 

شنبه بیست و پنجم دی 1389

بهره برداری جنگل ...

 شيوه هاي مختلف بهره برداري از جنگل ها:

1- برش يكسره(Clearcutling): قطع كليه درختان ودرختچه هاي موجود در عرصه جنگل به منظور تجديد حيات مصنوعي يا تبديل جنگل به مرتع يا اراضي كشاورزي را ((برش يكسره)) يا ((قطع يكسره))(سرتاسري) گويند.يكي از قديمي ترين وابتدائي ترين شيوه هاي بهره برداري از جنگل هاست.

مزاياي شيوه: برنامه ريزي خيلي ساده ، مكانيزاسيون عمليات قطع واستحصال به راحتي امكان پذير است، برداشت زياد در سطح متمركز وجود دارد،عمليات تجديد حيات مصنوعي به سادگي صورت مي گيرد(جنگلكاري)وتوليد محصولات يكنواخت است.

معايب شيوه:به هم خوردن تعادل اكولوژيك در سطح برش ،عدم ضخامت توليد محصول در آينده، هزينه زياد جنگلكاري، كاهش حاصلخيزي خاك، خطرات ايجاد فرسايش، كاهش نقش حفاظتي وحمايتي جنگل و...

برش يكسره در زمين هاي شيبدار به طور كلي ممنوع است وفقط در اراضي جلگه اي ودر سطح كوچك بايد اجرا كرد.

2- شيوه ي تدريجي پناهي(برش پناهي): در اين روش عمل زادآوري توسط برش هاي پناهي وتدريجي (نور دادن منظم، يكنواخت وتدريجي توده مادري وسطح تجديد حيات در سطوح كوچك يا بزرگ) صورت مي گيرد. به عبارتي روش تجديد حيات طبيعي جنگل كه به صورت تدريجي ودر پناه درختان صورت مي گيردوتوسط اجراي برش هاي متوالي با فواصل زماني مشخصي انجام مي شود. شيوه پناهي يكي از روش هاي معمول بهره برداري از جنگل هاي راش وبلوط (درختاني با بذور درشت) مي باشد وجزء شيوه هاي قديمي بهره برداري است. كه اول براي راش ،بعد بلوط وسپس كاج مورد استفاده قرار گرفت.

3- شيوه گزينشي (تك گزيني):در اين شيوه عمل برداشت درختان پس از رسيدن به قطر مشخص (قطر هدف) وبه صورت پراكنده در سطح جنگل (سطح عملكرد سالانه) صورت مي گيرد.در اين شيوه عمل تجديد حيات ، اصلاح جنگل وبرداشت همزمان محصول توسط يك برش (برش تك گزيني)انجام مي گردد. بنابراين در اين شيوه بر خلاف شيوه هاي ديگر ،توده وجنگل به طور كامل از بين نمي رود(جنگل پايا).

از شيوه هاي قديمي بهره برداري از جنگل هاي اروپاست.اكثر زارعين كه خرده مالك جنگل نيز بوده اند، اقدام به قطع تك درختان مسن وقابل بهره برداري مي كردندنقطه مقابل قطع يكسره است.

      

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 17:22 |  لینک ثابت   • 

شنبه یازدهم دی 1389

آتش سوزی در جنگل های چالوس...

یکی از جنگل های زیبای چالوس طعمه حریق شد.

جنگل زوات ( چالوس ) که یکی از جنگلهای زیبا و همچنین از نظر تنوع گونه ای ، جزء جنگلهای مرغوب و بکر به حساب می آمد در روز پنج شنبه مورخ ۹/۱۰/۸۹ طعمه حریق شد . در این آتش سوزی  نیروهای منابع طبیعی و سربازان یگان حفاظت و همچنین نیروهای مردمی مساحت بسیاری از جنگل مورد حریق واقع شده را خاموش کردند ولی به دلیل صعب العبور بودن منطقه ، از بالگرد هم استفاده شد . خوشبختانه آتش سوزی جنگل مهار و خاموش شد. در این آتش سوزی حدود ۴۰ تا۵۰ هکتار از جنگل به صورت سطحی در آتش سوخت .

این روزها به دلیل خشک بودن آب و هوای کشور آتش سوزی ، جنگلهای کشور را تهدید می کند ، بنابراین لازم است که ما نیز تمامی تلاش خود را در حفظ و حراست از این منابع ارزشمند به کار بندیم تا دیگر شاهد چنین حوادث نا گوار نباشیم.

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 20:20 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه سی ام آذر 1389

جنگلهای ایران ...

جنگل ...

 کشور پهناورایران هم اکنون در شمال کشور حدود 12 میلیون هکتار جنگل دارد. که عموما از جنگل های شمال برداشت چوبی صورت گرفته و در جنگل ها خارج از شمال ، چوب برداشت نشده بلکه حفاظت از آنها برای تولید محصولات فرعی و حفاظت آب و خاک است. ارزش چوب جنگل های شمال کشور بالغ بر 200 میلیارد ریال برآورداورد می شود که این میزان به غیر از ارزش های زیست محیطی آن است.

بر اساس آخرین آمار، مساحت کل جنگل هاي ايران (طبیعی و دست کاشت) حدود 14.2 ميليون هكتار برآورد شده است ، که قریب یک میلیون هکتار آن را جنگل های دست کاشت تشکیل می دهد. در گذشتة ‌نه چندان دور مساحت جنگل هاي ايران به 18 ميليون  هكتار مي رسيد كه در اثر افزايش جمعيت، توسعة‌ شهرها و اراضي كشاورزي و تاسيسات و صنايع و همچنين تخريب و تجاوز، كاهش قابل توجهي يافته است. تمامي اين جنگل ها ارزش صنعتي ندارند. آنچه كه به عنوان توليد چوب و تأمين مصارف صنعتي قابل بهره برداري ميباشد،  جنگل هاي شمال كشور است. جنگل هاي خارج از شمال نيز از نظر حفاظت خاك، تغذية دام، تلطيف هوا و رطوبت  نسبي محيط و نفوذپذيري آب و زيستگاه حيوانات وحشي از اهميت زيادي برخوردارند.

جنگلهاي شمال كشور كه به جنگل هاي خزري يا هيركاني نيز مشهورند ، متعلق به دوران سوم زمين شناسي بوده و با تنوع گونه هاي درختي، درختچه اي و گياهان علفي از مهمترين اكوسيستم هاي جنگلي كشور محسوب مي گردند.

 در كشور پهناور ما به دليل پستي و بلندي فراوان و اقليم متنوع سه نوع از جنگلهاي پنج گانه دنيا وجود دارد. جنگلهاي سبز تابستانه راش و بلوط در شمال ايران ، جنگلهاي هميشه سبز مديترانه اي ( جنگلهاي زربين و زيتون ) در شمال و جنوب غرب و همچنين جنگلهاي پهن برگ گرمسيري مختص مناطق نيمه استوايي مثل: جنگلهاي كهور و كنار و جنگلهاي ماندابي ( مانگرو ) در جنوب ايران .
به اين ترتيب كشور ما حالتي استثنايي دارد. جنگل هاي راش در شمال و جنگلهاي مانگرو در جنوب ايران كه به كشور ما جايگاهي ويژه و نادر مي بخشد.

وجود رطوبت كافي يعني بارندگي كه مقدار كافي نيز ضرورت دارد كه براي رشد جنگل خوب حداقل به 600 ميلي متر بارندگي در سال نياز وجود دارد و از اين مقدار حداقل نيمي از آن بايد در دوره رشد گياهي يعني دوره گرم سال ( بهار و تابستان ) ريزش كند. به طور مثال مناطق شمالي كشور ما اين شرايط را دارد و به همين دليل ما از آستارا تا گلی داغی گرگان جنگلهاي انبوه پهن برگ راش و بلوط داريم.

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 16:3 |  لینک ثابت   • 

شنبه بیست و هفتم آذر 1389

جنگل ...

هر هکتار جنگل ۲.۵ تن اکسیژن تولید می کند ، بیایید با همکاری و همیاری یکدیگر نسبت به حفظ و حراست بیشتر آن کوشا باشیم تا این گنجینه ی گران بها به نسل های آینده نیز منتقل گردد.
نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 22:49 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه بیست و هفتم آبان 1389

انجیلی عروس جنگلهای هیرکانی (شمال ) در پاییز

 زیبایی های درخت انجیلی در فصل پاییز

درخت انجیلی

درخت انجیلی با نام علمی (Parrotia persica) که معروف به درخت آهن یا چوب آهن (Iron tree ، Iron wood) است ، از خانواده ی (Hamamelidaceae) بوده .

نام علمی جنس انجیلی به افتخار گیاه شناس فرانسوی Parrot  نامگذاری شده است .

درخت انجیلی در جنگل های شمال از سواحل آستارا تا گلی داغی گرگان انتشار دارد و از جلگه های ساحلی دریای خزر تا ارتفاعات میان بند امتداد می یابد و همچنین تا ارتفاع 1400 متر از سطح دریای آزلد در منطقه کلاردشت دیده می شود .

انجیلی درختی است زیبا با قامتی بلند ، دارای تنه ای با فرو رفتدگی ها و برجستگی های زیاد ، ساقه های آن نیز به یکدیگر جوش خورده و تنه درخت را نامنظم می سازد که خود باعث زیبایی بیشتر این درخت شده ، رنگ ساقه ای جوان خاکستری است ولی در درختان کهن برنگ تیره در می آید .

دو روی برگ در جوانی خزی است و با تارها و کرک های ستاره ای شکل پوشیده شده و به رنگ خاکستری در می آید ، به طور کلی برگ انجیلی در پاییز تغییر رنگ یافته و به رنگ متنوع حنایی ، سرخ ، ارغوانی ، جگری و رنگ های مشابه آنها ظاهر می گردد و زینت بخش جنگل های شمال کشور در فصل پاییز است .

درخت انجیلی تولید جست های ریشه جوش و تنه جوش می نمایند ، که در جنگل های شمال کشور به صورت دانه زاد و شاخه زاد دیده می شود .

انجیلی درختی است ناسوز در برابر آتش و در شمال کشور چوب این درخت بیشتر برای تهیه ذغال و مصارف تونلی استفاده می گردد.

به علت سختی چوب درخت انجیلی ، این درخت را در زبان های خارجی چوب آهن می نامند ، از نظر دارویی نیز برگ های درخت انجیلی دارای انواع تانن ها بوده و به عنوان قابض و تنگ کننده مجاری عروق به کار می رود .

منبع : جنگل ها ، درختان و درختچه های ایران ، تالیف دکتر حبیب اله ثابتی

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 18:51 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه هجدهم آبان 1389

جنگل های شمال کشور و روند تخریب آنها ...

● جنگل های شمال کشور و روند تخریب آنها

طبق گزارش FAO در سال 1960 میلا دی، سطح جنگل های شمال 6/3 میلیون هکتار بوده است. عکس های هوایی انجام شده در سال 1337، مساحت جنگل های شمال را 4/3 میلیون هکتار نشان داده است. آ ماربرداری سال 5-1364 از جنگل های خزری، کل این جنگل ها را 9/1 میلیون هکتار تعیین کرده که تنها 22 درصد آن از جنگل انبوه با بیش از 350 متر مکعب چوب در هکتار پوشیده شده است. بررسی های بیشتر نشان می دهد که تا یک قرن پیش این جنگل ها عمدتا بکر و دست نخورده بوده است. تازه ترین آمارها درباره وضعیت جنگل های شمال که توسط سازمان حفاظت محیط زیست انتشار یافته است (فروردین 1383) نشان می دهد که مساحت جنگل های شمال در طول دو دهه گذشته 17 درصد کاهش یافته است. در این مدت استان های گلستان با 27 درصد، گیلا ن 22 درصد و مازندران با 21 درصد کاهش جنگل روبه رو بوده است. بنابر اعلا م سازمان حفاظت محیط زیست، عدم توجه به ارزش های زیست محیطی و تنوع زیستی، عدم ساماندهی صحیح مراکز جمعیت و مشاغل داخل و حاشیه جنگل، بهره برداری های مجاز ولی بی رویه، غیراصولی و کم زمان، بهره برداری های غیرمجاز و قاچاق، نبود هماهنگی و نظارت کافی در مدیریت و بهره برداری خارج از ضوابط زیست محیطی از معادن داخل جنگل ، جاده سازی بدون رعایت ملا حظات زیست محیطی (بیش از 6 هزار کیلومتر)، واگذاری های بدون برنامه در داخل جنگل و تغییر کاربری اراضی جنگلی به دلیل بورس بازی و تبدیل ۱۰ هکتاری های حاشیه ی دریای خزر به شهرک و ... از عوامل کاهش مساحت جنگل های کشور است. بوبک در سال 1330 برآورد کرده است که در مناطق پست کناره های دریای خزر، فقط ربع مساحت اولیه حفظ شده است. براساس نظریه وی، در آن زمان در مناطق مرتفع کناره ای دریای مازندران که یک چهارم از جنگل های بکر را تشکیل می داده است، یک چهارم تخریب و یک دوم کاملا از بین رفته است. امروزه از جنگل هایی که روزگارانی جلگه های گیلا ن و طوالش به وسعت 360 هزار هکتار را می پوشانده، اثری بر جای نمانده است و از جنگل های جلگه ای مازندران به جز مساحت اندکی که به صورت ذخیره گاه جنگلی، پارک جنگلی و اثر طبیعی ملی اداره می شود، بقیه تماما از بین رفته و به اراضی مزروعی، ساختمان ها و تاسیسات مسکونی و صنعتی و ... تبدیل شده است. جنگل های کوهستانی این مناطق نیز اکنون تحت شدیدترین فشارهای تخریبی قرار دارد. آمارهای سازمان جنگل ها و مراتع(65-64) حاکی از آن است که دام های محدوده جنگلی شمال کشور به حدود 797/5 هزار واحد دامی بالغ می شود و این در حالی است که بیش از 437 هزار هکتار اراضی کشاورزی، حاصل از قطع درخت در دل جنگل وجود دارد و سالا نه بیش از 77 هزار هکتار دیگر تحت آیش است و مهم تر آنکه میزان مصرف چوب برای هیزم حدود 000/876/2 مترمکعب و برای ساختن اصطبل بیش از 84 هزار متر مکعب است.

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 20:0 |  لینک ثابت   • 

چهارشنبه بیست و هشتم مهر 1389

سرخدار ( طلای سبز )

سرخدار درختي است هميشه سبز با طول 10 الي 20 متر ارتفاع كه در جنگلهاي شمال از ارتفاع 900 تا 1400 متر از سطح دريا در اشكوب مياني و فوقاني جنگلها رويش دارد. بومي اروپا و شمال آفريقا بوده و در اغلب جنگلهاي شمال ايران از آستارا تا گرگان ديده مي شود. درختي است دو پايه داراي تنه صاف كه تا قطر يك متر نيز رشد مي نمايد.
اين درخت تا حدي سايه پسند و از سوزني برگان فاقد صمغ مي باشد که نسبت به هر گونه آفت و امراض بسیار مقاوم بوده ، برگهاي آن باريك و كشيده و گلهاي نر آن مجتمع و خوشه مانند داراي 6 تا 14 پرچم و گلهاي ماده آن منفرد شامل يك براكته منحصر به فرد و پياله مانند كه در ابتدا براكته ها سبز تدريجاً به رنگ قرمز در مي آيند. برگهاي درخت سرخدار سمي بوده و مصرف آن براي دامها بسيار خطر ناك و گاهی کشنده مي باشد.  ميوه آن پسته مانند اريل كه به رنگ سرخ و شيرين و خوراكي است. تكثير اين درخت توسط بذر و قلمه امكان پذير است.
در روستاهاي حاشيه درياي خزر اين درخت به نامهاي محلي سرخدار ـ سرخه دار ـ سخدار ـ سوختال ـ سوردار ـ سلوار و حبوا معروف مي باشد.
عمر اين درخت از 1000 تا 2000 سال مي رسد و در دنيا بعنوان گياهان زينتي و همچنين ساخت وسايل تزئيني مورداستفاده قرار مي گيرد. جهت جلوگيري از تخريب ونابودي اين گونه ارزشمند در حال حاضر جزو درختان حفاظت شده است كه قطع آن ممنوع است. حيات و پويايي اين گونه ارزشمند جنگلي نيازمند عزم ملي و مشاركتي همه طبيعت دوستان مي باشد. بيائيم براي حفاظت و حمايت از اين گونه زيباي هميشه سبز جنگلهايمان همه با هم بكوشيم و از نابودی ای گونه ی با ارزش جلوگیری کنیم .

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 21:11 |  لینک ثابت   • 

شنبه بیست و سوم مرداد 1389

جنگلداری نزدیک به طبیعت ...

اصول جنگلداری نزدیک به طبیعت


اساس و پایه تولید در جنگل خاک آن است، از این رو باید نسبت به حفظ و حاصلخیزی خاک و در صورت نیاز در تقویت آن اقدام کرد . به همین جهت درجنگلداری باید از تخریب خاک به صور لغزش و رانش ، فرسایش ، آبشویی عناصر و کوبیدگی خاک جلوگیری کرد .
بایداز قطع یکسره وسیع ، استفاده از ماشین آلات سنگین بهره برداری و حمل و نقل ویژه در زمین های حساس به رانش خودداری کند .
باید استقرار تجدید حیات در حد مورد نیاز قرار گیرد به طوری که از نظر اکولوژیکی روند تعادل انرژی به حداکثر برسد .
خوشبختانه جنگلهای خزری شمال کشور ، به دلیل عدم قطع یکسره و در سطوح گسترده فقط در جنگلهای مخروبه و با هدف تسریع در احیاء و برهم زدن اکوسیستمهای آن ، از ظرفیتهای بسیار بالایی برخوردار است ولی حاصلخیزی خاک جنگلهای زاگرس در غرب کشور به دلیل حاد بودن مسائل اجتماعی ، اقتصادی و دامدار ی سنتی و فرسایش  شدید خاک با آسیبهای جدی مواجه شده است .
در مدیریت جنگلداری متناسب با گونه ها و ساختار توده ها و رویشگاه باید ظرفیت خاصی برای تنوع گونه ای و کمیت و کیفیت جنگل قائل شد . به طوری که در رویشگاهی گونه راش از رشد بالایی برخوردار است ولی رویشگاه دیگر ممکن است برای بلوط و یا توسکا بیشتر مناسب باشد .
بر این اساس بر طبق روش مدیریت اکوسیستمی در جنگلداری تاکید برای پایداری بلند مدت منابع ، حفظ و تقویت تنوع زیستی ، تلفیق سیستم های اقتصادی ، اکولوژیکی در برنامه ریزی باید مورد توجه قرار گیرد تا این منابع به صورت پایدار برای نسلهای آینده باقی بماند .

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 23:4 |  لینک ثابت   • 

شنبه بیست و سوم مرداد 1389

جنگلداری پایدار ...

جنگل و توسعه پايدار


در سال 1992 پس از کنفرانس زمین در اجلاس ریو دو مفهوم جنگلداری پایدار و مدیریت اکوسیستمی به طور موازی مورد توجه و بحث سازمانها ، کنوانسیون ها و محافل مربوط به جنگلداری قرار گرفتند .
مدیریت جنگلداری پایدار ریشه خود را در جنگلداری کلاسیک دارد و توسط بعضی از سازمان های بین المللی از قبیل فائو مورد حمایت و ترویج قرار گرفته است ، در حالی که مدیریت اکوسیستمی توسط کنوانسیون حفظ تنوع زیستی (CBD) به عنوان یک چارچوب مورد قبول واقع شده است .
جنگل و جنگلداری تاریخچه دیرینه در ایران دارد . سطح جنگلهای ایران حدود 5/7 درصد سطح کشور را پوشش می دهد و عمدتا" در ناحیه خزری و زاگرس قرار دارد و نواحی محدود در نوار ساحلی جنوب و در مرکز ایران نیز یافت می شود .


جنگلدری پایدار
سابقه تاریخی جنگلداری پایدار در واحد سطح بیش از دو قرن است . جنگلداری پایدار در واحد سطح بر دو اصل برداشت مستمر و دائمی و برداشت اقتصادی استوار است .
کارشناسان و مدیران جنگلداری پس از سالها تجربه دریافتند که اگر چه ممکن است در یک طرح جنگلداری به جنگلداری پایدار دست یافت ولی در سطح ملی به علت افزایش تقاضا برای تولیدات کشاورزی و توسعه صنعت جنگلداری به مخاطره افتاده است .
جنگلداری پایدار در سطح ملی رویکردی است که اهداف اقتصادی ، اجتماعی، زیست محیطی و فرهنگی مدیریت جنگل را با اصول جنگل هماهنگ می کند . بر طبق« اصول جنگل» منابع و اراضی جنگلی برای تامین نیازهای  اجنماعی، اقتصادی ، اکولوژیکی ، فرهنگی ومعنوی به صورت پایدار برای نسلهای فعلی و آینده مدیریت شوند .
این نیازها در زمینه تولیدات چوبی ، غیر چوبی ، آب ، غذا ، گیاهان دارویی ، شغل ، تفرج و زیستگاه برای حیات وحش هستند .
همچنین جنگلداری پایدار در سطح ملی باید اقداماتی در زمینه حفظ سلامتی جنگلها در برابر آلودگی هوا ، آفات و امراض را انجام دهد . نتیجه تلاش سازمانهای بین المللی مانند برنامه محیط زیست سازمان ملل و فائو در سالهای  اخیر منجر به تغییر در سیاست و قوانین جنگل ، تحول در ساختارتشکیلات بخش جنگلداری ، تهیه راهبرد جنگلداری و حفاظت جنگلها در کشورهای مختلف شده است .
در سطح جهانی هم انواع کنوانسیونهای مرتبط با مسائل جنگلداری تشکیل شده است . ولی باید توجه کرد که جنگلداری پایدار با موانع و مشکلات فراوانی از قبیل کمبود همکاری بین کشورها و جامعه بین المللی ، منابع مالی ، انتقال تکنولوژی مناسب محیط زیست ، عدم گسترش مشارکت ، تقسیم عادلانه در آمدهای جنگل و در نهایت فقر و نا برابری رو به روست .
تاکنون برای اجرای برنامه عملی جنگلداری پایدار اقدامات زیادی در سطح ملی و بین الملللی صورت گرفته است  که تهیه برنامه ملی جنگل ، توسعه یکپارچه و تلفیقی کوهستانها ، آبخیزداری مشارکتی و جامع ، احیاء جنگلهای مخروبه ، ممیزی و گواهی جنگل و مدیریت جامع آفات و امراض جنگلی مهمترین این اقدامات است .

 

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 23:1 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه هفتم تیر 1389

و اما ...

درخت و هیزم شکن :

خدایا ، به من توفیق تلاش ، در شکست ؛ صبر ، در نومیدی ؛ رفتن ، بی همراه ؛ جهاد ، بی سلاح ؛ کار ، بی پاداش ؛ فداکاری ، در سکوت ؛ دین ، بی دنیا ؛ مذهب ، بی عوام ؛ عظمت ، بی نام ؛ خدمت ، بی نان ؛ ایمان ، بی ریا ؛ خوبی ، بی نمود ؛ گستاخی ، بی خامی ؛ مناعت ، بی غرور ؛ عشق ، بی هوس ؛ تنهایی ، در انبوه جمعیت ؛ دوست داشتن ، بی آنکه دوست بداند ؛ روزی کن . ( دکتر علی شریعتی )

محبت از درخت آموز                                     که سایه از سر هیزم شکن هم بر نمی دارد .

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 23:33 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه هفتم تیر 1389

درخت راش در شمال ...

درخت راش Fagus orientalis

گیاهی است یک پایه و دارای گل های نر و ماده و میوه آن فندقه هرمی مثلث القاعده است . زادآوری آن طبیعی و با بذر افشانی خود درخت انجام می گیرد . نهالها پس از استقرار در زیر سایه و پناه درختان مادری به مرور زمان رشد و نمو می نمایند . پس از اینکه نهال راش به ارتفاع مورد نظر رسید و دیگر نیازی به نور نداشته باشد بایستی پایه های مادری که از نور دهی به نهال ها جلوگیری می نمایند ، حذف گردد . این درخت هر پنج سال یکبار بذر فراوان تولید می کند . مصارف چوبی درخت راش علاوه بر مصارف عمومی و تجاری دارای مصارف روستایی بسیار است .

در صنایع چوبی از تنه های خوب و سیلندر یک آن جهت تولید روکش چوبی استفاده می گردد و در روستاها از چوب آن برای ساختن در و پنجره و تیر و ستون و چهار پایه های محلی و کفش های چوبی ( کتل ) و گهواره و پاوره های محلی در قدیم استفاده می نمودند .

در فرهنگ حاشیه نشینان دریای خزر درخت راش خزری یا هیرکانی به نام های محلی مرس ، راج ، آلاش ، قزل گز ، قزل آقاج معروف می باشد .

این درخت دارای گونه های مختلفی است که در جنگل های شمال کشور ایران گونه هیرکانی یا خزری آن رویش داشته و نام لاتین آن( FAGUS ORIENTALIS) می باشد .

به دلیل حمایت از بقاء و تداوم حیات درختان راش به طور کلی راشستان های جنگل های گیلان مورد حفاظت دقیق قرار می گیرد و بهره برداری از این درخت عزیز به صورت تک گزینی و با شیوه های علمی و کاملاً نوین جهان طوری صورت می گیرد که صد در صد متضمن استقرار و بقاء و تداوم حیات آن می باشد .

یک محقق جنگل : تاکنون 13 گونه درخت راش در جهان شناسایی شد .

جنگل های شمال ایران دست کم دارای 120 گونه چوبی است در حالیکه در قاره اروپا در حدود 40 گونه چوبی وجود دارد .

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 17:59 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه دوم فروردین 1389

سابقه ی استفاده از جنگل ها ...

www.taxales.blogfa.com

سابقه ی استفاده از جنگل

نیاکان اولیه مانخست در جنگل ها ، غارها ، بیشه ها و یا جنگل های ابتدایی سکونت داشتند و این خود موضوعی است که هنوز هم انسان شناسان درباره ی آن مشغول مطالعه هستند و به احتمال زیاد انسان ها در محیط های مختلف شروع به تکامل کردند.مشکل مردم درابتداغلبه برآنچه که آنهارا احاطه کرده بود .

مثل پیداکردن پناهگاه امن،غذاوگرما، که جنگل همه این موارد را تهیه می کرد جنگل ها به علت تاریک و کم نور بودن ، برای شکار مناسب بودند و به این دلیل،مناطق حفاظت شده برای تولید مثل حیوانات شکاری وضعیت ایده آلی داشتندو شاید بتوان گفت که جنگل ها مکان هایی بودند که انسان ها فن شکار کردن حیوانات و استفاده از گوشت آنها برای غذا و پشم آنها برای حفاظت خود وشکار ماهی از نهرها و رود خانه ها را فرا گرفتند.  برگها و پوست درختان و گراسها مواد آتش زای خوبی برای آتش سوزی های وسیع جهت سوزاندن درختان و ایجاد فضا و روشنایی می باشند .بنابراین ، شاید بتوان گفت که اولین استفاده از آتش در جنگلها و ساواناها بود.

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 22:40 |  لینک ثابت   • 

چهارشنبه یازدهم آذر 1388

جنگل های ارسباران

جنگل های ارسباران

ونستان

این منطقه از شمال به رود مرزی ارس ، از جنوب به ارتفاعات شهرستان های تبریز و سراب و از شرق به مرز استان های اردبیل و آذربایجان شرقی و از غرب به شهرستانهای جلفا و مرند و... محدود می شود .

منطقه جنگلی ارسباران در گذشته نه چندان دور دارای وسعت چشم گیری بوده که به علت قطع یکسره جنگل برای تامین ذغال وسعت زیادی از این جنگل از بین رفته ، در حال حاضر وسعت جنگل ارسباران 164000 هکتار بوده که از این وسعت 148000 هکتار ار آن به عنوان جنگل حمایتی و حفاظتی گزارش شده است .

گونه های گیاهی ارسباران : بلوط اوری ، بلوط سفید ، ممرز ، کرب ، کرکو ، کیکم ، سرخدار ، بارانک ، گیلاس وحشی ، آردوج ، بنه ، تیس ، ملچ ، اوجا ، ذغال اخته ، قره غات ، ال ، پر ، ...

از جمله گونه های مهم و اندمیک ارسباران می توان : پر ، آردوج ، قره غات ، بلوط سفید ، ذغال اخته ، هفت کول را نام برد .

بارش :

میانگین بارندگی در جنگل های ارسباران حدود 300 تا 450 میلی متر گزارش شده است . شاید با این بارندگی بسیار کم بگویید که چطور چنین جنگلی به وجود آمده است؟

این نکته بسیار مهمی است که در هیچ یک از این 5 ناحیه رویشی این اتفاق نمی اتد و این همان باران های مخفی ( مه بارش ) می باشد ، که روی میزان بارنگی جنگل های ارسباران تاثیر دارد که این عامل میزان بارندگی 450 میلی متر را به 750 میلی متر رسانده است ، شاید دلیل اصلی تنوع و گستردگی گونه های ارسباران همین موضوع باشد .

منطقه ارسباران را می توان از نظر تنوع گونه های درختی و درختچه ای و علفی و خشبی و همچنین از نظر تنوع جانوری به عنوان یک ذخیره گاه بی نظیر اعلام کرد .

ارسباران به دلیل شرایط اقلیمی خاص آب و هوایی ، دارای 1072 گونه گیاهی و 97 گونه چوبی گزارش شده است که این منطقه حفاظت شده با 78560 هکتار که حدود 56 درصد این ناحیه را شامل می شود و جزء یکی از 9 ذخیره گاه بیوسفر ایران و تحت برنامه انسان و کره مسکون (M&B)یا اندوختگاه های زیست سپهر یونسکو قرار داده است .

ارسباران از نظر تنوع زیستی بسیار متنوع بوده و یگانه زیستگاه یکی از نادرترین پرندگان دنیا به نام سیاه خروس است .

و علاوه بر این می توان خرس قهوه ای ، پلنگ ، سیاه گوش ، گراز ، شوکا، کل و بز ، کبک دری ، کبک چیل ، قرقاول و... را می توان نام برد .

کرینگان

  نویسنده :حامد زال نژاد

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 19:43 |  لینک ثابت   • 

جمعه یکم آذر 1387

بهره برداری از جنگل ...

بهره برداري از جنگل :

جنگل از مهم ترين ثروت هاي طبيعي هر کشور و نيز از مهم ترين سامانه هاي حيات وحش به شمار مي آيد. قطع درختان و نابودي جنگل ها باعث از دست رفتن قدرت نگهداري آب باران به وسيله گياهان مي شود و در نتيجه امکان ذخيره شدن آب در خاک از ميان مي رود و به دنبال آن فرسايش آغاز مي شود.

عوامل متعددي همچون بي توجهي به ارزش هاي زيست محيطي و تنوع زيستي ، ساماندهي نکردن مراکز جمعيتي و مشاغل داخل و حاشيه جنگل ها، بهره برداري بي رويه و غيراصولي و کم بازده ، بهره برداري غيرمجاز و قاچاق را مي توان موارد موثر در تخريب وسيع اين منابع ارزشمند شمرد.

براساس مستندات دومين گزارش وضعيت محيط زيست ايران ، طبق برآوردها در مدت چند دهه گذشته ، سطح جنگل هاي کشور از حدود 18 به 4/12 ميليون هکتار و سطح جنگل هاي شمال کشور نيز از حدود 4/3 به 8/1 ميليون هکتار کاهش يافته است .

استفاده از چوب در مصارف صنعتي و تزييني مانند کاغذ و مبلمان يکي از عمده ترين دلايل براي قطع درختان است . بررسي ها نشان مي دهد ميزان توليد چوب هاي الواري و تراورس در سال هاي اخير از جنگل هاي شمال روبه کاهش گذاشته اما اين روند قبل از سال 1384افزايش داشته است که به سطح 79هزار متر مکعب در سال رسيده بود.

ميزان توليد گرده بينه ، الواري و تراورس ، تيري ، تونلي ، کاتين و هيزم نيز در سال هاي اخير در مقايسه با قبل از سال 1382کاهش داشته است .

همچنين در سال هاي گذشته با وجود گسترش سطح کاشت درختان مختلف شيوه غلط بهره برداري از اراضي و جنگل ها موجب انهدام بخش وسيعي از پوشش گياهي شده است. جنگل نشينان ، روستاييان و عشاير به لحاظ شيوه معيشتي خود به منابع جنگلي وابسته اند و بسياري از مايحتاج خود ازجمله سوخت را از اين منبع تامين مي کنند.

براساس گزارش وضعيت محيط زيست ايران ، مطالعات در زمينه ميزان برداشت غيرمجاز به صورت سالانه از جنگل هاي شمال کشور نشان مي دهد حدود 3ميليون مترمکعب و از جنگل ها، مراتع و ساير مناطق حدود 7/10 ميليون مترمکعب چوب و 35هزار تن بوته براي مصرف سوخت و تامين انرژي برداشت غيرمجاز صورت مي گيرد.

يکي ديگر از نمونه هاي بارز تخريب خاک ، استفاده از جنگل هاي تنک براي کشت غلات با انگيزه گسترش اراضي و در ادامه آن ، برداشتن موانع ادوات کشاورزي است . از اين رو، قطع درختان باعث کاهش پوشش گياهي ، جاري شدن آب در سطح زمين و افزايش هدر رفتن خاک در اثر رواناب مي شود.

آتش سوزي نيز به نابودي جنگل ها منجر مي شود. انسان اصلي ترين عامل بروز آتش سوزي در جنگل است . آتش نه تنها باعث کاهش مساحت جنگل مي شود، بلکه روي کرم ها و جمعيت هاي ميکروبي درون خاک نيز تاثير مي گذارد که تنها در يک دوره از دهه گذشته بيش از 500فقره آتش سوزي گزارش شده است که به از بين رفتن بيش از 5هزار هکتار جنگل منجر شد.

امید است با توجه بیشتر مردم و مسئولین بیش از پیش در حفظ و احیاء این نعمت بزرگ الهی کوشا باشیم .

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 21:23 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه بیست و هفتم اسفند 1386

اصول بنیادی اکولوژی جنگل

 

اصول بنیادی اکولوژی جنگل

برگهای درختان با استفاده از انرژی خورشید ، دی اکسید کربن موجود در هوا و آب و مواد معدنی خاک ، مواد چوبی تولید می نماید . همچنین برگهای درختان ، ذرات گرد و غبار هوا را جمع می کنند که این گرد و غبار ها در اثر بارندگی شسته شده و وارد خاک جنگل می گردد و برخی از آنها ممکن است که به هنگام جریان آب به داخل رودخانه ها وارد می گردند که بخشی از آن توسط ارگانیسم ها ، از جمله ماهیان مصرف می گردد . اگر بر حسب اتفاق این ذرات از یک کارخانه صنعتی سمی تولید گردد ، در آن صورت به ماهیان یا اشخاصی که این ماهیان را مصرف می کنند ، آسیب می بینند .

درخت برای زندگی نیاز به آب دارد . وجود آب بستگی به میزان نزولات ، ماهیت خاک و سطح سفره آب دارد (محدوده فوقانی لایه ی زمین که معمولا آب به صورت طبیعی در آن سطح موجود است ) . سفره آب به واسطه میزان نزولات و مصارف سطحی تحت تغییرات متناوب می باشد .

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 23:52 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه بیست و نهم آذر 1386

درختان و فرسایش خاک ...

درختان و فرسایش خاک

 

درختان و درختچه ها و به طور کلی پوشش گیاهی در حفظ و پایداری خاک و افزایش قابلیت نفوذ آنها نقش موثری دارند خاک سطحی قابل استفاده انسان بیش از چند سانتی متر نیست به همین جهت حفظ و نگهداری آن امری حیاتی به شمار می رود . در مناطق خشک فرسایش بادی عامل عمده تخریب خاک ها بوده و در مناطق باد خیز درختان عامل موثری در تثبیت خاک ها به شمار می آیند .

باد شکن های سبز ، حائل و ضربه گیر بوده که متشکل از چند ردیف درخت می باشد . در اطراف اماکن مسکونی و یا باغات به صورت کمربند های سبز طویل کاشته می شوند و بسیاری از صدمات ناشی از باد را تقلیل می دهند .

باد شکن ها با مقاومت در مقابل باد ، پیشروی و حرکت خاک را در سطح زمین متوقف کرده و میدان عمل باد را محدود می کند . ایجاد باد شکن همچنین در حفظ درختان مثمر بارده و محصولات زراعی اثرتعیین کننده دارد همچنین درختان به وسیله تاج پوشش خود مانع از فرسایش قطرات باران می شوند .  

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 22:4 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه بیست و نهم آذر 1386

جنگل ها تامین کننده ی آب ...

 

 جنگل ها تامین کننده ی آب

 

پوشش کف جنگل و لاشبرگها تا 200 برابر وزن خشک خود آب در خود جذب و نگهداری می کنند. پوشش کف جنگل همانندلاشبرگ در باغبانی عمل می کند .این پوشش زمینی به عنوان عایق بوده ،از تاثیر گرما و سرمای بیش از حد بر روی خاک سطحی می کاهد و از این رو درجه حرارت را کنترل کرده و با کند کردن روند تبخیر رطوبت آن را حفظ کرده و از فرسایش خاک یا فشرده شدن آن در اثر ضربات باران حفاظت می کند.

آن بخش از آب موجود در خاک که برای رشد گیاهان مصرف نگردیده باشد بتدریج در خاک فرو رفته و تبدیل به بخشی از منبع آب زیر زمینی می گردد.

آب باران در صورتی که نتواند جذب خاک شود جاری شده و وارد رودخانه ها و جویبارها می گردد.

بواسطه جریان سریع آب بطرف اقیانوس و مصارف صنعتی زیاد از آب زیرزمینی ، در بیشتر مکان ها سفره آب زیرزمینی کاهش یافته و هنوز هم در حال کاهش است . آب های سطحی در اراضی بایر کاملا تلف نشده بلکه در بیشتر موارد می توان با احداث سدها و مخازن آبی نگهداری کرد و برای نیروگاه برق آبی ، خنک کردن سیستمهای بخاردستگاه های الکتریکی و همچنین آبیاری اراضی استفاده نمود .

 

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 22:1 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه سوم مهر 1386

تخریب منابع طبیعی کشور جدی است...

تخریب منابع طبیعی کشور جدی است !!!

 

رشد فزآینده واگذاری عرصه های منابع طبیعی ، ضعف دستگاه ها ی مسئول در زمینه اجرا و نظارت ، نارسایی و یا فقدان قوانین مناسب و ناکارآمدی اقدامات جهت پیشگیری و برخورد اصولی با متجاوزان و به طور کلی تخریب و تصرف اراضی منابع طبیعی ، همه و همه دست به دست هم داده تا امروز شاهد نابودی منابع طبیعی کشور باشیم .

امروز به هر طرف که چشم می اندازیم از زمین و هوا گرفته تا رودخانه ، جنگل و دریا همه چیز در حال نابودی است .

منابعی که برای مردمان امروز فقط یک امانت گرانبها است اما دیگر چیزی از آن برای نسل آینده باقی نمانده است .

آنچه مسلم است ، نابودی منابع طبیعی را باید در نبود مدیریت زیست محیطی ، اقتصادی و انسانی و همچنین نبود بستر فرهنگی مناسب جستجو کنیم .

حفظ و حراست بدون تردید یکی از مهمترین عوامل جلوگیری از نابودی و تخریب منابع طبیعی است ، امری که تا کنون از سوی دستگاه های مسئول و به خصوص سازمان جنگل ها و مراتع و آبخیزداری و سازمان حفاظت محیط زیست کم تر مورد توجه قرار گرفته است .

در این صورت حفاظت از منابع طبیعی باید به صورت وظیفه ای ملی وسیعی تلقی شود و همه مردم اعم از مسئول و غیر مسئول به سازمان های زیربط کمک کنند در غیر این صورت مناطق گوناگون کشور کماکان صحنه تاخت و تاز این جریان فاسد خواهد بود و به تدریج شاهد بروز کانون های بحران در حوزه تضییع اراضی ملی خواهیم بود .

به امید روزی که تمام مردم برای حفظ و حراست و همچنین گسترش این منابع ارزشمند کوشا باشند .

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 11:44 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه یکم شهریور 1386

آفات وبیماری های عمده جنگل

آفات و بیماری های عمده جنگل

نابودی جنگل همیشه با دخالت مستقیم و غیر مستقیم انسان بوقوع پیوسته است .

به عنوان مثال با انجام بهره برداری بی رویه و قطع یکسره در جنگل شرایط بروز سیل و طوفان

و همچنین تشدید بیماری ها و آفات فراهم گردیده است .

ازجمله آفات و بیماری های عمده جنگل در مازندران :

   1- جوانه خوار بلوط (Tortix viridana )    

این آفات بیشتر در درختان بلوط دیده می شود .                                                                        

  ۲- پروانه خانواده( Geametrida )

   این آفت در درختان جنگلی از جمله انجیلی ، ممرز ، راش و...                                                                         

3- ابریشم باف ناجور( Lymantria dispar )

این آفت و بیماری بر روی درختان جنگلی از قبیل بلوط ، ممرز ، انجیلی و انواع سوزنی برگان دیده می شود .

4- شپشک پنبه ای راش( Cryptococcus fagi )

این بیماری بر روی درخت راش دیده می شود .

 5- مرگ هلندی نارون : این آفت و بیماری که بر روی درختان جنگلی از قبیل ملج و اوجا و آزاد دیده می شود که طی چند سال اخیر اغلب درختان از خانواده نارون را از بین برده و نسل این درختان در حال انقراض است و باید بیشتر به این درختان توجه شود .

6-خشکیدگی زربین ( Diplodia pinea )

این بیماری در درختان زربین دیده می شود و می توان زربینستان حسن آباد چالوس را نام برد این جنگل باستانی در تحدید این بیماری قرار دارد .

7- لکه فیری افرا( Rhytisma acerinum )

این لکه بیشتر در درختان افرا (پلت ، شیردار ، کرب ) دیده مشود .

8- دارواش( Viscum . sp )

این بیماری نیمه انگلی بیشتر در درختان ممرز ، انجیلی ، نمدار دیده می شود که چویانان و دامداران از آن برای تغذیه دام خود استفاده می کنند .

9- قارچ عسلی ( Armillaria mella )

این قارچ بیشتر در درختان ممرز، افرا ، کلهو و توت دیده می شود .

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 23:42 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه هجدهم مرداد 1386

ارزش جنگل

ارزش جنگل

 

جنگل به عنوان یکی از ذخایر حیاتی و ثروت عظیم و خدادای است که با استفاده صحیح و موثر از آن می توان زمینه های رشد و توسعه اقتصادی را به ویژه در صنایع مربوط به کاغذ و چوب فراهم ساخت .

جنگل ها بر خلاف سایر منابع که پس از مدتی بهره برداری به اتمام می رسند چنانچه اگر از روی اصول و ضوابط صحیح مورد استفاده قرار گیرند نه تنها تمام شدنی نیست بلکه به عنوان ثروت دائمی تلقی می شود اما متآسفانه همین مختصر ثروت دائمی و ملی خدادای همیشه به طرق مختلف چون چرای دام ، تخریب و قطع بی رویه چوپانان ، تبدیل اراضی جنگلی به زمین های مزروعی و باغات و در نهایت ساخت و ساز مسکونی مدت هاست که ضربات شدیدی به این کارخانه عظیم اکسیژن وارد گردیده است .

جنگلها به طور کلی در توسعه اقتصادی کشورها دارای سه نقش عمده حفاظتی و زیبایی و بهداشتی و تولید دارند در بیابان نقش حفاظتی می توان گفت که به عنوان نوعی پوشش نباتی در جلوگیری از پدیده های مخرب مفید قلمداد می شود .

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 23:14 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه سی و یکم تیر 1386

سرخدار

سرخدار

 

سرخدار درختي است هميشه سبز با طول 10 الي 20 متر ارتفاع كه در جنگلهاي شمال از ارتفاع 900 تا 1400 متر از سطح دريا در اشكوب مياني و فوقاني جنگلها رويش دارد. بومي اروپا و شمال آفريقا بوده و در اغلب جنگلهاي شمال ايران از آستارا تا گرگان ديده مي شود. درختي است دو پايه داراي تنه صاف كه تا قطر يك متر نيز رشد مي نمايد.
اين درخت تا حدي سايه پسند و از سوزني برگان فاقد صمغ مي باشد. برگهاي آن باريك و كشيده و گلهاي نر آن مجتمع و خوشه مانند داراي 6 تا 14 پرچم و گلهاي ماده آن منفرد شامل يك براكته منحصر به فرد و پياله مانند كه در ابتدا براكته ها سبز تدريجاً به رنگ قرمز در مي آيند. برگهاي درخت سرخدار سمي بوده و مصرف آن براي دامها بسيار خطر ناك مي باشد. ميوه آن پسته مانند اريل كه به رنگ سرخ و شيرين و خوراكي است. تكثير اين درخت توسط بذر و قلمه امكان پذير است.
در روستاهاي حاشيه درياي خزر اين درخت به نامهاي محلي سرخدار ـ سرخه دار ـ سخدار ـ سوختال ـ سوردار ـ سلوار و حبوا معروف مي باشد.
عمر اين درخت از 1000 تا 2000 سال مي رسد و در دنيا بعنوان گياهان زينتي و همچنين ساخت وسايل تزئيني مورداستفاده قرار مي گيرد. جهت جلوگيري از تخريب ونابودي اين گونه ارزشمند در حال حاضر جزو درختان حفاظت شده است كه قطع آن ممنوع است. حيات و پويايي اين گونه ارزشمند جنگلي نيازمند عزم ملي و مشاركتي همه طبيعت دوستان مي باشد. بيائيم براي حفاظت و حمايت از اين گونه زيباي هميشه سبز جنگلهايمان همه با هم بكوشيم
.

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 23:27 |  لینک ثابت   •