X
تبلیغات
جنگلهای ایران

سه شنبه بیست و ششم فروردین 1393

با نگاهی دیگر به امر حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست بنگریم...

پرفسور علی یخکشی

در ادوار تاریخ مسوولان کشوری به منابع طبیعی تجدید پذیر و محیط زیست بر حسب شرایط؛ مختلف مینگریستند. در کتاب اوستای زرتشت حفاظت از منابع طبیعی تجدید پذیر ( آب ،خاک ، هوا و جنگل) بسیار مهم و از وظایف دینی بوده است. در اوستا حفاظت از حیوانات نیز توصیه شده و اگر کسی حیوانی را آزار بدهد یا به آنها آب و غذا ندهد میتوانست تا به صد ضربه شلاق محکوم شود. اهورا مزدا مردمی را خوشبخت می دانست که محیط زیست را سالم نگه دارند، مناطق لم یزرع را به مناطق کشاورزی تبدیل کنند و درختان مثمر بکارند. ما ایرانیان با روز درختکاری از همان زمان آشنا شدیم. به تبعیت از رهبر دینی، رهبران سیاسی وقت هم به این امر توجه خاصی مینمودند. کوروش و داریوش پادشاهان هخامنشی خود نیز در روز درختکاری درخت میکاشتند و به فرمانداران خود در ولایات دستور میدادند تا در این زمینه اقداماتی بعمل بیاورند. خشایار شاه پادشاه هخامنشی اولین منطقه حفاظت شده جهان را در آسیای صغیر بوجود آورد و حفاظت از آن را بدست گارد سلطنتی خود سپرد.

هرودود مورخ یونانی، در کتاب خود که در هنگام لشگر کشی اسکندر مقدونی به ایران به رشته تحریر در آمد، می نویسد ایرانیان سعی زیادی بر آن دارند تا آب ، خاک و هوا را آلوده نسازند.

گابریل و بوبک، دو پژوهشگر اتریشی در کتب خود نوشتند که ایرانیان قدیم برای جنگل و درخت احترام خاصی قائل بودند. به عقیده آنان، ایرانیان فکر می کردند که روح افراد خوب،پس از مرگ به درون درختان هلول مینماید تا زندگی جاودانه یابد و در جایی دیگر مینویسند احترام خاص ایرانیان به جنگل و درخت بخاطر آن بوده است چون زندگی خود را در زندگی یک درخت منعکس می دیدند، زیراکه بذر درخت به زمین می افتد، در دل خاک جای می گیرد و بدین صورت نطفه بسته میشود و آنگاه از دل خاک نونهالی همانند نوزاد انسانی بیرون می آیدو در زیر سایه درختان مادری و پدری رشد و نمو می کند و در مقابل سرما و گرما حفاظت می شود تا روزی که جوانی برومند و تنومند گردد آنوقت او هم مانند پدران و مادران خود به زندگی مسقلی ادامه میدهد، تا زمانیکه پیر و فرتوت شده و جسم آن همانند انسان در خاک فرو رود.

از دوره ساسانیان هم آشنا هستیم که روز درختکاری رواج داشت و پادشاهان ساسانی هم در آن روز درخت غرص می کردند. داستان انوشیراون ساسانی و مرد پیر را خیلی از ما می دانیم. انوشیروان مرد مسنی را می بیند که نهال گردو می کاشت و از او می پرسد آیا فکر میکنی آنقدر زنده می مانی که بخواهی از محصول این درخت استفاده کنی؟ مرد مسن پاسخ داد:خیر دیگران کاشتند ما خوردیم و ما میکاریم تا دیگران از آن بهره مند شوند. این همان اصل توسعه پایدار هست که امروزه سازمان ملل به نام خود ثبت نموده و رعایت آنرا به همه مردم و مسوولان کشورهای جهان توصیه مینماید.

دین مبین اسلام هم به حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست و حمایت از حیوانات توجه ویژه ای دارد. از پیامبر اسلام حدیثی هست که می فرماید شکستن شاخه درختان همانند شکستن بال فرشتگان هست. و یا در جای دیگر می فرمایند: اگر روزی که صحرای محشر برپا میشود و در آن روز نهالی در دست داشته باشم ابتدا آنرا می کارم و سپس حاضر می شوم. امام علی امام اول شیعیان، می فرمایند که از شتران باردار کار نکشید. آب را ما شیعیان مهریه حضرت فاطمه زهرا می دانیم که نباید آنرا آلوده سازیم. امام هشتم امام رضا را ضامن آهو بعنوان حافظ حیوانات می شناسیم و در قرآن هم سوره های فراوانی هست که نام آنها برگرفته از طبیعت ویا حیوانات می باشد. در رابطه با توسعه پایدار خداوند در قرآن می فرمایند: ای بشر، زمین را به امانت به دست تو می سپارم تا از نعمات آن بهره مند گردی مبادا تخریبش کنی و در پایان به همان صورت که از من تحویل گرفتی آنرا به من برگردانی.

در اروپا تا قرون وسطی به جنگل، خرابه می گفتند که محل زندگی اجنه و ارواح خبیثه هست. بسیاری از دولت مردان و حتی رهبران دینی، مردم را توصیه میکردند که جنگل را به زمین کشاورزی تبدیل کنند. معتقد بودند که تبدیل جنگل به اراضی کشاورزی اجر دنیوی و اخروی دارد. بهمین دلیل در قرون وسط بیش از سی میلیون هکتار از جنگلهای آلمان به اراضی کشاورزی تبدیل شد. در دوران اشرافیتی اروپا جنگل شکارگاه سلاطین و اشراف بود و بهمین دلیل در پی آن برخواستن تا از تخریب بیشتر جلوگیری بعمل آورند. با ایجاد صنایع، جنگل محل پرورش دام گردید تا از پشم آن در ریسندگی و بافندگی استفاده شود و به همین دلیل هم ارزش مضاعف پیدا نمود. با ازدیاد جمعیت و توسعه صنعت کشتی سازی بخصوص در هلند، اروپای جنوبی و انگلستان؛ ارزش جنگل از لحاظ تولید چوب اهمیت خاصی پیدا کرد.

با تخریب بیش از حد جنگلهای اروپا و تغییرات آب و هوایی، بسیاری از دانشمندان در رابطه با تغییرات آب و هوایی و جاری شدن سیل اعلام خطر نموده و از سیاستمداران کشوری خواستار آن شدند تا از تخریب جنگل جلوگیری شود، ولی تا آن موقع هیچکدام از رهبران سیاسی و رهبران دینی، به اهمیت حفاظت از منابع طبیعی تجدید پذیر و محیط زیست توجه نمی نمودند. برای اولین بار در قرن نوزدهم، آقای فون هاگن آلمانی، اصل توسعه پایدار را که آن زمان اصل مستمر نامیده میشد به صورت زیر تعریف نمود:

" از جنگل باید حداکثر آنقدر برداشت نماییم که سالانه می روید و آنرا حداقل به آن صورتی که از گذشتگان دریافت کرده ایم ،آنرا تحویل آیندگان بدهیم". این جملات به عنوان کلمات طلایی فون هاگن معروف شده است.

قوانین تصویب شده در اروپا بیشتر جنبه منع و تنبیهی دارد و برخلاف ایران قدیم و دین اسلام، حالت توصیه ای و تشویقی درآن دیده نمی شود. در ایران با تشکیل دایره جنگلبانی در وزارت فلاحت و فواید عامه که بوسیله فون هاگن آلمانی(فرزند فون هاگن معروف) و شریکر تاسیس شد، بیشتر فعالیتها در حفظ منابع طبیعی تجدید پذیر بسوی تدوین قوانین بازدارنده و مجازاتی بوده و گارد جنگل هم برای اجرای این قوانین بوجود آمد. در سال 1342 که جنگل ها و مراتع کشور ملی اعلام گردیدند، در اهداف قوانین تغییراتی بوجود نیامد و به دیگر امور مهم در امر حفاظت همانند فرهنگسازی و مشارکت مردم، توجهی نشد. تا این ایام مالکینی که مالکیت خود را بر جنگل در اداره ثبت و اسناد به ثبت رسانیده بودند از کلمه مرتع مشجر به جای جنگل استفاده نموده بودند و این امر نشان از آن دارد که در ایران جنگل تا آن زمان بعنوان چراگاه دام و از منابع چوبی آن برای سوخت و ساخت و ساز استفاده میگردید. در سال 1353 کتابی تحت عنوان " ارزش اقتصادی و اجتماعی جنگل" را در سلسه انتشارات دانشگاه تهران بچاپ رساندم و برای اولین بار درایران به دیگر ارزشهای جنگل بخصوص در زمینه حفاظتی، زیست محیطی، فرهنگی و اجتماعی به تفصیل پرداختم.

در هنگام تحصیل در اروپا، با این جمله از ویل هرن، پادشاه آلمان برخورد نمودم که گفته بود: " از بس به درخت و جنگل فکر کردیم، مردم لابلای درختان را از یاد بردیم." این حرف بسیار پرمعنی از نظر جامعه شناسی و روانشانسی روستایی (جنگل معمولا در مناطق برون شهری و مناطق روستایی قرار دارد) در من اثری عمیق گذاشت و در تمام ایام تحصیل در مقاطع لیسانس، فوق لیسانس، دکترا و فوق دکترا فکر مرا بخود معطوف نموده بود بطوریکه در آغاز کار در سال 1347 در ایران تصمیم گرفتم تا پروژه تحقیقاتی تحت عنوان بررسی مسایل اجتماعی و اقتصادی مردم جنگل نشین و اثرات آن بر روی جنگل را به مرحله اجرا در آورم. حاصل این کار چند ساله در سال 1351 در سلسله انتشارات دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران به چاپ رسید. در آن پروژه با نگاهی دیگر به امر حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست نگریستم و حاصل نوشته بیش از صد صفحه کار تحقیقاتی را می توانم در جملات زیر خلاصه نمایم که در پایان آن کار تحقیقاتی آورده شده بود:

" با داشتن بهترین تشکیلات در سازمان های جنگل و حفاظت محیط زیست، بهترین قوانین، بیشترین اعتبارات و مجربترین کارشناسان نمی توانیم منابع طبیعی تجدید پذیر و محیط زیست کشور را به نحو احسنت اداره کنیم و بر مبنای اصل توسعه پایدار، حفاظت و بهره بردای نماییم و سطح آنرا توسعه دهیم، جز تا زمانیکه فرهنگ زیست محیطی را در کل جامعه به حد کافی اشاعه ندهیم و با فقر مادی و فرهنگی مردم و بخصوص روستاییان مبارزه نکنیم." پس از گذشت چهل سال از چاپ آن نوشته، متاسفم که امروز هم باید همان جملات را تکرار نمایم زیراکه کارنامه سبزی از منابع طبیعی تجدپذیر و محیط زیست کشور در جلوی خود نداریم. امروز می توانم به جملات فوق مطلب زیر را اضافه نمایم:

" استفاده ننمودن از متخصصان باتجربه و مدیران قدر و نیز مشارکت ندادن مردم در امر حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست از دیگر مشکلاتی است که باعث آن می شود منابع طبیعی تجدید پذیر و محیط زیست ما، روز به روز در شرایط بدتری قرار بگیرد. پروژه بین المللی مدیریت تلفیقی جهت حفظ جنگلهای خزری با مشارکت مردم که بوسیله نویسنده بین سالهای 80 تا 85 درمنطقه یخکش مازندران به مرحله اجرادرآمد، نشان میدهد که به کمک اشاعه فرهنگ زیست محیطی، مشارکت دادن مردم در امر حفاظت و نگهداری از منابع طبیعی تجدید پذیر و محیط زیست و اجرای طرح های جامع ( نه فقط طرح جنگلداری) با همکاری بین سازمانی؛ می توان سریعتر به هدف رسید و محیط زیست را مطمئنتر و حتی ارزانتر حفاظت نمود. با آنکه از نظر حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست یک قدمت تاریخی سه هزار ساله داریم، ولی متاسفانه امروز جزء ده کشور اول جهان هستیم که محیط زیست را آلوده می سازد، با آنکه جزء ده کشور پرجمعیت و اقتصاد قوی جهان نیستیم.

امید است در دولت جدید با فقر زدایی مادی بطور جدی مبارزه شود و ارگانهای زیر ربط همانند سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان جنگلها،مراتع و آبخیزداری، وزارت علوم، وزارت آموزش و پرورش، وزارت ارشاد، صاحبان رسانه های دسته جمعی و سازمانهای غیر دولتی دست به دست هم داده و در سطح وسیع به اشاعه فرهنگ زیست محیطی با مشارکت مردم پرداخته و آنرا از وظایف ملی و شرعی خود محسوب بدارد.

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 13:11 |  لینک ثابت   • 

شنبه نهم فروردین 1393

جنگل های هیرکانی (خزری)...

جنگل های خزری که به جنگل های شمال معروف است یکی از نواحی رویشی پنج گانه ایران محسوب می شود که با مساحت 1/85 میلیون هکتار ( 185 هزار کیلومتر مربع ) در نیم رخ شمالی رشته کوه البرز و در استان های گیلان و مازندران و گلستان واقع است و 13 درصد  جنگل های کشور را شامل می شود . این جنگل ها از آستارا در شمال غربی استان گیلان تا گُلی داغ در شرق استان گلستان به طول تقریبی 800 کیلومتر و عرض 20 تا 70 کیلومتر امتداد دارد . قدمت جنگل های شمال به بيش از يک ميليون سال قبل برمی گردد و دارای 90 گونه درختی ، 211 گونه درختچه ای ، 1558 گونه علفی و بوته ای ، 340 گونه پرنده ( 61 درصد پرندگان ایران ) و 47 گونه پستاندار است . درختان مَمْرَز ( 30 درصد )  و  راش(23/63 درصد ) فراوان ترین گونه های درختی موجود در جنگل های شمال اند و اَنْجیلی (10/54 درصد)، خُرْمَندی (8/5 درصد)، بلوط (7/65 درصد)، تُوسکا (4/9 درصد)، پَلَت (2/73 درصد)، شيردار(1/54 درصد)، نَمْدار (1/03 درصد)، وَن (0/49 درصد) در رتبه های بعدی قرار دارند . همچنین گونه های با ارزشی همچون سفیدپَلَت ، ’سرْخْدار ، شِمْشاد ، بارانَک ، گیلاس جنگلی ، زَرْبین در این جنگل ها وجود دارد . جنگل های شمال به دلیل تراکم بالای درختان و قابلیت تولید چوبِ بالا ، تنها عرصه جنگلی کشوراست که می توان بارعایت موازین علمی و بدون تخریب جنگل، ازآن چوب برداشت کرد.

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 19:44 |  لینک ثابت   • 

شنبه دوم فروردین 1393

طلای سبز...

طلای سبز هیرکان، گنج با ارزش ایران...

جنگل­ها به عنوان یکی از با ارزش­ترین نعمت­های خدادادی که تکیه‌گاه استواری برای تداوم و ارتقای زیست جانوران به ویژه انسان­ها هستند. جنگل­های شمال ایران با تنوع گونه­ای و ژنتیکی بسیار فراوان و ارزشمند، یادگار دوران سوم زمین­شناسی یعنی بیش از یک میلیون سال قبل است، جنگل های خزری که به جنگل­های شمال معروف است یکی از نواحی رویشی پنج­گانه ایران محسوب می­شود که با مساحت 85/1 میلیون هکتار (18500 کیلومتر مربع) در نیم رخ شمالی رشته کوه البرز و در استان­های گیلان، مازندران و گلستان واقع شده است که 13 درصد جنگل­های کشور را شامل می­شود. این جنگل­ها از آستارا در شمال غربی استان گیلان تا گلی­داغ در شرق استان گلستان به طور تقریبی 800 کیلومتر و عرض 20 تا 70 کیلومتر که ارتفاع از سطح دریای آن تا 2800 متر نیز امتداد دارد. میانگین بارندگی سالانه آن، حداکثر 2000 میلی­متر (در غرب) و حداقل 600 میلی­متر (در شرق) می­باشد. جنگل­های هیرکانی دارای 90 گونه درختی، 211 گونه درختچه­ای و 1558 گونه علفی و بوته­ای می­باشد.

اما امروزه جنگل­های شمال کشور عزیزمان ایران حال و روز خوبی ندارند، متاسفانه همه ساله سطوح بسیار زیادی از جنگل­ها بر اثر عوامل متعدد از بین می­روند، در میان عوامل نابودی جنگل­ها، ناآگاهی از خواص و ارزش­های زیست محیطی این منابع گران­بها تاثیرات زیان باری را به همراه دارد که روزانه شاهد از بین رفتن هکتارها از این طلای سبز کشور هستیم.

حفظ، احیاء و توسعه‌ی جنگل­ها را باید دریابیم تا روند فزاینده تجاوز و تخریب جنگل­ها کاهش یابد. پوشش گیاهی به ویژه درختان در کاهش آلودگی­های ناشی از سوخت واحدهای صنعتی، خودروها و... تاثیرات به سزایی دارند، جنگل­ها با انجام عمل فتوسنتز از منابع مهم تولید اکسیژن می­باشند، به طوری که هر هکتار جنگل سالانه 2/5 تن اکسیژن تولید می‌کند که معادل اکسیژن مورد نیاز دست کم 10 نفر است. درختان و درختچه­ها به دلیل دارا بودن رنگ­های مختلف برگ در فصول مختلف چشم‌انداز طبیعی و زیبایی را در برابر دیدگان قرار می­دهند. از جمله عوامل بسیار مهم که امروزه گریبان­گیر جنگل­های شمال و نیز باعث تخریب جنگل­ها شده، بی توجهی گردشگران و مسافرین بوده که بعد از گذراندن اوقات فراغت خود در جنگل­ها و یا پارک­های جنگلی زباله­های خود را جمع­آوری نمی­کنند و در جنگل باقی می­گذارند و همچنین خاموش نکردن آتش در جنگل­ها (خصوصا در فصل برگ­ریزان) گاهی اوقات شاهد آتش­سوزی­های جبران‌ناپذیری هستیم که عامل کاهش و از بین رفتن جنگل­ها محسوب می­شوند.

امروز نیز شاهد بیماری­ها، آفات و قارچ­هایی که باعث نابودی هکتارها جنگل با ارزش شمال ایران (هیرکانی) شده­اند هستیم، که مساحت قابل توجهی از جنگل­های ما را در بر گرفته، یکی از گونه­های با ارزش و بومزاد (اندمیک) جنگل­های شمال ایران شمشاد با نام  علمی Buxus hyracana را از بین برده و این خسارت جبران ناپذیر در گرو حفظ، حمایت و حفاظت از این گنجینه با ارزش است. با این شرایط می­توان گفت که جنگل­ها به سرعت در حال نابودی هستند و از همین حالا باید دست در دست هم دهیم و از نابودی این طلای سبز جلوگیری کنیم تا نسل­های آینده نیز از این گنجینه با ارزش بهره­مند گردند و این طور نباشد که فقط آلبوم عکسی از جنگل­های شمال ایران برای آیندگان باقی بماند. به امید روزی که همه مردم دلسوز و حامی این منابع با ارزش در تمام نقاط کشور باشند.

تقدیم به تمام قرقبانانی که می­روند تا با لباس­های عرق کرده و گل آلود خویش به لباس­های تمیز و سفید دیگران شرافت بخشند.

با تشکر – حامد زال نژاد ( کارشناس ارشد جنگلداری )

 

 

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 11:12 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه دوازدهم آبان 1392

انجيلي...

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 18:28 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه دوازدهم آبان 1392

به نام خداوند و بخشنده ی مهربان

انجیلی عروس جنگل های هیرکانی ( شمال ) در پاییز

درخت انجیلی با نام علمی (Parrotia persica) که معروف به درخت آهن یا چوب آهن (Iron tree ، Iron wood) است ، از خانواده ی (Hamamelidaceae) بوده .

نام علمی جنس انجیلی به افتخار گیاه شناس فرانسوی Parrot  نامگذاری شده است .

انجیلی از درختان پهن برگ خزان کننده و اندمیک ( انحصاری ) جنگل های خزری است ، که در آستارای جمهوری آذربایجان و لنکران و در جنگل های شمال از سواحل آستارا تا گلی داغی گرگان انتشار دارد و از جلگه های ساحلی دریاری خزر تا ارتفاعات میان بند گسترش دارد و همچنین در بعضی از مناطق مانند : کلاردشت تا ارتفاع 1400 متر از سطح دریای آزاد دیده می شود .

انجیلی درخت کهن باقی مانده دوران سوم زمین شناسی محسوب می گردد که در عصر یخبندان با گسترش یخچال های قطبی در بخش وسیعی از جنگل های مدیترانه از بین رفت و تنها دامنه های البرز پناهی شد برای بقای آن .

کارشناسان معتقدند درخت انجیلی به علت اینکه فراوانی زیادی دارد ، چندان مورد توجه نیست ، در صورتی که این درخت از مناسبترین درختان برای پارک ها و فضای سبز شهری و همچنین جذب توریست در جنگل های ما بوده که باید بیش از پیش از آنها بهره گرفت .

انجیلی درختی است زیبا با قامتی بلند که ارتفاع آن به 25 متر هم می رسد ، برگهای انجیلی بیشترین توجه را به خود جلب می کند ، از نیمه های پاییز با تغییر رنگ خارق العاده برگ ها به رنگ های صورتی ، قرمز ، حنایی ، نارنجی ، سبز کمرنگ ، زرد و ... شاهد زیبایی خیره کننده آن هستیم که زینت بخش جنگل های شمال کشور در فصل پاییز است . آنچه از رنگ های پاییزی در جنگل وجود دارد همگی به زیباترین حالت در قامت انجیلی ظهور می شود ، چنانچه زیبایی این درخت ، هر رهگذر صاحب بصیرت را به تآمل و تحیر وا می دارد .

حتی در زمان عریانی درخت ، به واسطه ی در هم تنیدگی و قدرت جوش خوردن دو شاخه به یکدیگر و به وجود آمدن اشکال عجیب و غریب و فانتزی چشم انداز بسیار زیبایی در فصل زمستان را به وجود می آورد .

از خصوصیات دیگر این درخت مقاومت بالای آن در برابر آفات ، بیماری ها ، خشکسالی ، با د و حتی آلودگی ها و تنش های شهری است و همچنین مقاومت زیا دی در برابر آتش دارد که در شمال کشور چوب این درخت بیشتر برای تهیه ی ذغال و مصارف تونلی مورد استفاده قرار می گرفت ولی هم اکنون در صنایع فیبر و سلولز نیز استفاده می گردد .

از نظر دارویی برگ های درخت انجیلی دارای انواع تانن ها بوده و به عنوان قابض و تنگ کننده مجاری عروق به کار می رود .

همه ی این مسایل باعث شده که درخت انجیلی  (Parrotia persica) به عنوان یکی از گونه های نادر و زینتی جهان شناخته و ثبت شود .                                                                                                                                                                                                                                                                                      

                                                                                                                           

  تهیه و تنظیم : حامد زال نژاد                                        

   کارشناس ارشد مهندسی منابع طبیعی - جنگلداری

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 18:18 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه دوازدهم آبان 1392

چهار باغ ( جاي دوستان خالي)

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 18:0 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه دوازدهم آبان 1392

جنگل هاي ارسباران ...

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 17:49 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه دوازدهم آبان 1392

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 17:33 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه بیست و نهم اردیبهشت 1392

اثرات اقتصادي طرح هاي جنگلداري

    
سابقه جنگلداري در ايران: 
    
خوشبختانه تهيه طرح هاي جنگلداري از سالها قبل مورد توجه مسئولان و برنامه ريزان امور منابع طبيعي كشورمان قرار گرفت و امروزه تهيه طرح هاي جنگلداري يكي از وظايف اصلي سازمان جنگل ها و مراتع كشور و شالوده كاري واحدهاي اجرايي بخش جنگل راتشكيل مي دهد و سابقه انجام اين كار نيز در اصل به حدود 50 سال قبل و زمان تصويب قانون جنگل ها و مراتع كشور برمي گردد كه در آن هر گونه دخالت فني در جنگل منوط به تهيه طرح جنگلداري گرديد و نيز اين مهم به همت و پايمردي مرداني بزرگ، لايق و كاردان، غالباً مريدان، شاگردان و دست پروردگان استاد كريم ساعي باني جنگلباني نوين ايران جنبه عملي به خود گرفت و اولين طرح جنگلداري به شيوه علمي در ايران توسط مهندس ژانتي فرانسوي مستشار فائو طراحي شد. 
    
اما نقطه اوج اين كار برمي گردد به سال 1342 و پس از احداث انستيتو جنگل و مرتع در دانشكده كشاورزي دانشگاه تهران (كرج) كه بعدها به همت زنده ياد مرحوم دكتر رضا حجازي استاد ممتاز دانشگاه تهران به دانشكده منابع طبيعي تبديل گرديد و موج تازه اي در امر پي ريزي طرح هاي جنگلداري همراه با نوآوري هاي علمي در آن پديد آمد و در ادامه با همكاري كارشناسان خارجي و شركتهاي مهندسين مشاور داخلي روند رو به تعالي آن ادامه يافت كه خلاصه عملكرد آن تا پايان سال 84 تهيه طرح در سطحي بالغ بر 5/1 ميليون هكتار در سطح جنگل هاي كشورمان مي باشد كه بخش اعظم آن داراي مجري است و در قالب مديريت هاي دولتي، تعاوني و خصوصي اداره مي گردند. 
    
     
    
  اثرات اجراي طرح هاي جنگلداري: 
    
 بررسي وضعيت واحدهاي اجرايي بخش جنگل نشان مي دهد تاكنون در سايه اجراي طرح هاي تدويني، ضمن برداشت حدود 5/49 ميليون متر مكعب از درختان ريشه كن، افتاده، آفت زده و درختاني كه به سن ديرزيستي رسيده يا مانع تحقق تجديد حيات و تجديد نسل بوده يا به دليل شدت صدمات وارده در مناطق احيايي به شكل چنگالي درآمده و در معرض نابودي قرار داشته اند، ميليون ها متر مكعب انواع فرآورده هاي جنگلي توليد و به موقع در اختيار كارخانجات، كارگاهها و ديگر مراكز مصرف چوب كشور قرار گرفته و بدين طريق بخش قابل توجهي از نيازهاي چوبي جامعه تامين و با فراهم شدن زمينه تجديد حيات طبيعي يا احياء عرصه هاي مخروبه مورد بهره برداري گام هاي مفيد و موثري در راه توسعه كمي و كيفي جنگل برداشته شد. 
    
 فراهم كردن ميليون ها روز كار براي كارشناسان و كارگران شاغل در بخش هاي مختلف، احياء سطحي بالغ بر سيصد هزار هكتار از جنگل هاي مخروبه و كم بازده، احداث حدود شش هزار و پانصد كيلومتر انواع جاده هاي جنگلي كه بخش اعظم آن مورد استفاده روستائيان و جنگل نشينان قرار مي گيرد و راه ارتباطي بسياري از مناطق روستايي را تشكيل مي دهد، خروج حدود ششصد هزار واحد دامي از عرصه جنگل و اسكان بيش از يكهزار و پانصد خانوار جنگل نشين، حفاظت از عرصه هاي جنگلي و به حداقل رساندن ميزان تخلفات و تجاوزات به استناد آمار موجود در ادارات منابع طبيعي و محاكم قضايي در مقام مقايسه با مناطق فاقد طرح و مجري و تطبيق موقعيت مكاني كنوني جنگل بر روي نقشه هاي توپوگرافي كه ملاك كار طراحان جنگلداري بوده تماماً بيانگر اين واقعيت است كه اجراي طرح هاي جنگلداري نبودن يك نهاد و بنگاه اقتصادي همواره بقاي جنگل، دوام واحدهاي اجرايي و رشد و شكوفايي اقتصاد ملي و منطقه اي را به دنبال دارد و تهيه و اجراي آن همواره به دليل اشتغالزايي، ايجاد درآمد براي تعداد كثيري از روستائيان و جنگل نشينان، فراهم كردن زمينه براي توسعه امكانات رفاهي، فرهنگي و آموزشي روستاهاي مستقر در مناطق جنگلي، بوجود آوردن شرايط لازم جهت حضور كارشناسان و نيروهاي اجرايي و مامورين حفاظتي در عرصه جنگل و بهره برداري اصولي و برداشت مجاز از درختاني كه به سن ديرزيستي رسيده اند و بسياري از آنها معيوب، آفت زده و نامرغوب بوده و عملاً مانع تحقق تجديد حيات و تجديد نسل مي باشند، توسعه كمي جنگل و غناي كيفي درختان و ايجاد تحول در تركيب و درصد آميختگي گونه ها و حفظ تنوع زيستي در كنار ديگر اقدامات ارزنده اي كه توسط مجريان طرح ها انجام مي پذيرد و كلاس هاي متعددي كه در رابطه با تنوير افكار عمومي و ترويج فرهنگ منابع طبيعي شكل مي گيرد، از جمله ضروريات اين امر مي باشد كه بايد هر روز بهتر از ديروز انجام پذيرد.

منبع: مهندس نادر رضايي

نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 22:42 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه بیست و نهم اسفند 1391

سال 92...

پیشاپیش سال جدید را به تمامی طبیعت دوستان عزیز تبریک عرض می نمایم و امیدوارم سال ۹۲ سال، اول سلامتی و سپس موفقیت و پیروزی در تمام مراحل زندگیتان باشد.
نوشته شده توسط حامد زال نژاد در 1:34 |  لینک ثابت   •